BMT: Global harorat yaqin yillarda 1,5°C xavfsiz chegaradan oshib ketadi

BMTning yangi hisobotiga ko‘ra, iqlim o‘zgarishiga qarshi ko‘rilayotgan choralar yetarli emas va Yer yuzidagi o‘rtacha harorat yaqin bir necha yil ichida Parij kelishuvida belgilangan 1,5°Clik chegaradan oshib ketishi mumkin.

BMT Atrof-muhit dasturi tomonidan e’lon qilingan hisobotda ta’kidlanishicha, ko‘mir, neft va gaz yoqilishi natijasida yuzaga kelayotgan isish sababli global harorat sanoatlashuvdan oldingi davrga nisbatan 1,5°Cdan yuqori ko‘tarilishi kutilmoqda.

Olimlar hozirgi global harorat sanoatlashuvdan oldingi darajadan taxminan 1,4°C yuqori ekanini qayd etmoqda. BMT endi 1,5°C chegarasidan oshib ketishning oldini olishdan ko‘ra, isishning eng yuqori nuqtasini imkon qadar cheklash va keyinchalik haroratni yana ushbu darajadan pastga tushirish strategiyasiga tayyorgarlik ko‘rish zarurligini ta’kidlamoqda.

Eng optimistik ssenariyga ko‘ra, davlatlar iqlim bo‘yicha ambisiyali maqsadlarni amalga oshirsa, global isish asr o‘rtalarida 1,8°C atrofida cho‘qqiga chiqishi mumkin. Biroq hozirgi siyosat saqlanib qolsa, 2100 yilga kelib harorat sanoatlashuvdan oldingi darajaga nisbatan 2,6°Cga oshishi ehtimoli bor.

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, 1,5°C chegarasidan oshib ketish sayyora uchun «hamma narsa tugaydigan nuqta» emas. Haroratning har bir o‘ndan bir darajaga kamroq ko‘tarilishi ham zararni kamaytirishga yordam beradi.

Shu bilan birga, isishning yuqori darajada uzoq vaqt saqlanishi tabiiy ofatlar, dengiz sathining ko‘tarilishi, muzliklarning erishi, oziq-ovqat va suv tanqisligi, iqtisodiy zararlar hamda ayrim o‘simlik va hayvon turlarining yo‘qolishi kabi oqibatlarni kuchaytirishi mumkin.

Hisobotda iqlim tizimidagi «burilish nuqtalari»dan ham ogohlantirilgan. Ular qatoriga G‘arbiy Antarktida va Grenlandiya muzliklarining yo‘qolishi, Amazonka tropik o‘rmonlarining tanazzuli hamda Atlantika okeanidagi aylanish tizimining izdan chiqishi kabi xavflar kiritilgan.

Olimlar birinchi navbatda haroratning kelgusi eng yuqori nuqtasini cheklash va 1,5°Cdan yuqori isish davrini imkon qadar qisqartirish zarurligini ta’kidlamoqda. Hozir chora ko‘rish orqali global haroratning ushbu chegaradan yuqori ko‘tarilishini cheklash mumkin, ammo bu dunyo mutlaqo xavfsiz bo‘ladi degani emas.