AQSh Ukraina orqali Yevropaga Rossiya gazi yetkazib berishni qayta tiklashga urinmoqda

AQSh qish mavsumi arafasida «energetik sulh»ga erishishga qaratilgan muzokaralar doirasida Ukraina hududi orqali Rossiya gazini Yevropaga yetkazib berishni qayta tiklash tashabbusi bilan chiqmoqda. Bu haqida The Wall Street Journal nashri manbalarga tayanib xabar berdi.

Ma’lumotlarga ko‘ra, AQSh prezidentining maxsus vakili Stiv Uitkoff va amerikalik yetakchining kuyovi Jared Kushner ushbu taklifni sentyabr oyida Moskva va Kiyevga tashriflari chog‘ida ilgari surishgan. Rejaga ko‘ra, Rossiya gazini AQSh vositachi kompaniyasi orqali sotish ko‘zda tutilgan bo‘lib, bu Yevropa sanksiyalarini chetlab o‘tish va amerikalik investorlar uchun yangi imkoniyatlar yaratish imkonini beradi. Havola qilinayotgan loyihada gaz sotuvidan tushadigan mablag‘larni Uchinchi davlatdagi maxsus hisobda saqlash, shu orqali Moskvaning ushbu daromadlarni harbiy maqsadlarga yo‘naltirishiga yo‘l qo‘ymaslik taklif qilinmoqda.

Bundan tashqari, Vashington kengroq kelishuvning muhim elementi sifatida «Shimoliy oqim» quvuri faoliyatini qayta tiklash imkoniyatlarini ham o‘rganmoqda.

Ushbu tashabbuslar fonida Yevropa energetika bozorida keskin vaziyat yuzaga kelgan:

• Narxlar o‘sishi: Joriy yil boshidan beri YEIda gaz narxi 3,6 baravarga oshib, jahon bozorlarida eng ko‘p qimmatlashgan tovar bo‘ldi.

• Rekord ko‘rsatkich: O‘tgan juma kuni birjada gaz narxi 2022 yil 20 dekabridan beri ilk bor ming kubometr uchun 1 200 dollardan oshdi.

Vaziyatning og‘irlashishiga Yaqin Sharqdagi mojarodan tashqari, YEI Kengashining Rossiya energetika resurslari importidan bosqichma-bosqich voz kechish qarori ham ta’sir ko‘rsatmoqda. YEIda 2027 yilning yanvaridan RF suyuqlashtirilgan gazi (SUG) bo‘yicha uzoq muddatli shartnomalarga, noyabr oyidan esa quvur orqali yetkaziladigan gazga to‘liq taqiq kuchga kiradi. Qisqa muddatli bitimlar bo‘yicha cheklovlar esa allaqachon amal qilmoqda.