Termiz – Yevrosiyo bog‘liqligini birlashtiruvchi markaz: O‘zbekiston va Rossiya strategik hamkorlikni chuqurlashtirmoqda

Termiz – Yevrosiyo bog‘liqligini birlashtiruvchi markaz: O‘zbekiston va Rossiya strategik hamkorlikni chuqurlashtirmoqda
Termiz shahrida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti hamda "Valday" xalqaro munozara klubining ekspertlar uchrashuvi bo‘lib o‘tdi. So‘nggi yillarda ushbu format ekspertlar hamkorligining barqaror platformasiga aylanib, O‘zbekiston va Rossiya Federasiyasida uchrashuvlar almashinuvi bilan yaxshi an’anaga aylandi.

Tadbirda Rossiya Federasiyasi tashqi ishlar vazirining o‘rinbosari Mixail Galuzin, Valday munozara klubi jamg‘armasi boshqaruvi raisi Andrey Bystriskiy, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti direktori Eldor Aripov, Rossiya va O‘zbekiston diplomatik vakolatxonalari rahbarlari – Aleksey Yerxov va Botir Asadov, Surxondaryo viloyati hokimi Ulug‘bek Qosimov, shuningdek, ikki mamlakat ekspert va tahliliy doiralari vakillari ishtirok etdi.

Termiz: sivilizasiyalarning tarixiy chorrahasidan zamonaviy logistika xabigacha

Muloqot maydoni sifatida Termiz shahri tanlangani chuqur ramziy ma’noga ega. Ikki ming yildan ziyod tarixga ega shahar asrlar davomida Markaziy va Janubiy Osiyo o‘rtasida tabiiy ko‘prik vazifasini o‘tagan. Aynan u orqali Yevroosiyo mintaqalarini bog‘laydigan eng muhim savdo va madaniy yo‘llar o‘tgan.

Bugungi kunda bu tarixiy rol yangi mazmun bilan to‘ldirilmoqda. Bu yerda gap nafaqat geografik joylashuv, balki transport yo‘laklari, logistika zanjirlari, energetika va savdo yo‘nalishlarini o‘z ichiga olgan yangi o‘zaro bog‘liqlik arxitekturasini shakllantirish haqida bormoqda. Ular birgalikda Rossiya, MDH va Markaziy Osiyo bozorlarini jadal rivojlanayotgan Janubiy Osiyo makoni bilan bog‘lashga mo‘ljallangan.

Zamonaviy Termiz bu o‘zgarishlarning asosiy elementiga aylanmoqda. Shaharda yangi turdagi infratuzilma shakllanmoqda: vizasiz rejimga ega Xalqaro savdo markazi, rivojlangan xizmat ko‘rsatish va ta’lim ekotizimi, transport-logistika xabi. "Termiz Kargo markazi" alohida ahamiyatga ega bo‘lib, BMTning Jahon oziq-ovqat dasturi tomonidan Afg‘onistonga 150 ming tonnaga yaqin insonparvarlik yordami yetkazib berildi.

Rossiya Federasiyasi tashqi ishlar vazirining o‘rinbosari Mixail Galuzin mintaqaviy hamkorlikning yangi shakllarini rivojlantirish uchun Termizning strategik ahamiyatini alohida ta’kidladi. U Surxondaryo viloyatini “o‘zbek yerining boy qadimiy tarixi, uning dinamik rivojlanishi va yorqin istiqbollarini o‘zida mujassam etgan voha” deb atadi. Uning fikricha, O‘zbekistonning Termizda Xalqaro savdo markazini — “noyob investisiya loyihasi”ni yaratishdagi tajribasi O‘zbekiston va Rossiya tadbirkorlari o‘rtasidagi o‘zaro manfaatli sheriklik uchun katta amaliy ahamiyatga ega.

O‘zbekiston–Rossiya hamkorligi yangi Yevrosiyo arxitekturasining muhim omili

Uchrashuvda joriy yilda diplomatik aloqalar o‘rnatilganining 34 yilligi nishonlangan O‘zbekiston-Rossiya munosabatlarining holati va istiqbollariga alohida e’tibor qaratildi.

SMTI direktori E.Aripov bugungi kunda O‘zbekiston va Rossiya o‘rtasidagi ikki tomonlama hamkorlik izchil mustahkamlanib borayotganini ta’kidladi.

Bu aniq ko‘rsatkichlar bilan tasdiqlanadi:
tovar ayirboshlash 3 barobardan ziyod - 4,2 mlrd dollardan qariyb 13 mlrd dollargacha oshdi;
o‘zlashtirilgan Rossiya investisiyalari hajmi 5 mlrd dollarga yaqinlashdi;

umumiy qiymati 4 milliard dollardan ortiq bo‘lgan yuzlab qo‘shma loyihalar, jumladan, mintaqaviy darajada 200 dan ortiq tashabbuslar amalga oshirilmoqda.

Bundan tashqari, E.Aripovning so‘zlariga ko‘ra, asosan savdo modelidan kompleks sanoat kooperasiyasiga, qo‘shma qiymat zanjirlari va texnologik alyanslarni shakllantirishga o‘tilayotgani kuzatilmoqda.

Shu nuqtayi nazardan, SMTI direktori zamonaviy O‘zbekiston-Rossiya munosabatlarining uchta tayanchini sanab o‘tdi:

barqarorlik - global turbulentlik sharoitida ham ikki tomonlama aloqalar barqaror o‘sish va moslashuvchanlikni namoyish etmoqda;
tuzilmaviy yetuklik - hamkorlikning murakkab shakllariga, jumladan, qo‘shma investisiya platformalari va texnologik zanjirlarga o‘tish;

bashorat qila olish - yuqori darajadagi ishonchli siyosiy muloqot bilan ta’minlangan. Xususan, o‘tgan yilning o‘zida 5 ta oliy darajadagi uchrashuv va 12 ta telefon muloqoti, 2017 yildan buyon esa turli darajalarda 1000 dan ortiq o‘zaro tashriflar amalga oshirilgani ishonch va uzoq muddatli rejalashtirish uchun mustahkam asos bo‘lmoqda.

Hududlarning kooperasiya drayverlari sifatidagi roli: Tatariston tajribasi

Ekspertlar uchrashuvi doirasida hamkorlikning mintaqaviy yo‘nalishiga alohida urg‘u berildi. Sanoat, qishloq xo‘jaligi va innovasiya sohalarida amaliy loyihalar shakllanayotgan hududlar o‘rtasidagi to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqalar tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Shu nuqtayi nazardan, Rossiyaning yetakchi sanoat va innovasiya markazlaridan biri bo‘lgan Tatariston Respublikasi delegasiyasining ishtirokiga e’tibor qaratildi. Tataristonning neft-kimyo, mashinasozlik, IT va ta’lim sohalaridagi tajribasi mintaqalararo hamkorlikni chuqurlashtirish uchun qo‘shimcha imkoniyatlar ochadi.

Chirchiq va Jizzaxda “Ximgrad” ishtirokida texnologik parklarni yaratish, shuningdek, Qozon federal universiteti filiali faoliyati kabi amalga oshirilayotgan tashabbuslar hamkorlik uchun barqaror sanoat, texnologik va ta’lim poydevorini shakllantirmoqda.

Janubiy yo‘nalish: iqtisodiy integrasiyaning yangi ufqi

Transport va logistika yo‘nalishlarini rivojlantirish kelgusidagi hamkorlikning asosiy yo‘nalishi sifatida belgilandi. An’anaviy shimoliy yo‘nalishlarni modernizasiya qilish bilan bir qatorda, Afg‘oniston orqali Hind okeani portlariga olib boradigan janubiy yo‘nalish ham ishlab chiqilmoqda.

Ushbu yo‘nalishga logistikani diversifikasiya qilish, transport xarajatlarini kamaytirish va Janubiy Osiyoning ko‘p milliard dollarlik bozorlariga chiqish uchun strategik imkoniyat sifatida qaralmoqda.

Ekspert diplomatiyasi kun tartibini belgilash vositasi sifatida

Ikki tomonlama hamkorlikni rivojlantirishda ekspertlar muloqoti alohida o‘rin tutishi ta’kidlandi.
"Valday" xalqaro munozara klubini rivojlantirish va qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi kengashi raisi Andrey Bistriskiy ikki mamlakat o‘rtasidagi munosabatlar bir-biri bilan chambarchas bog‘liqligi, tarixan shakllangani va bugungi tez o‘zgaruvchan dunyoda alohida ahamiyat kasb etishini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ularni saqlab qolish va mustahkamlash uchun global va mintaqaviy jarayonlarni birgalikda tahlil qilish, kelishilgan yondashuvlarni ishlab chiqish, intellektual muloqotni kuchaytirish zarur.
Shu nuqtayi nazardan, SMTI va "Valday" klubi o‘rtasidagi hamkorlik yangi g‘oyalarni ishlab chiqish, fikr almashish va talab yuqori bo‘lgan amaliy yo‘naltirilgan yechimlarni ishlab chiqish uchun samarali maydonga aylandi.

Xulosa: Termiz yangi Yevroosiyoning o‘sish nuqtasi sifatida

Ishtirokchilar yig‘ilish yakunlari nafaqat O‘zbekiston-Rossiya sherikligini yanada mustahkamlashga, balki Yevroosiyoning yanada keng, o‘zaro bog‘langan va barqaror arxitekturasini shakllantirishga hissa qo‘shishiga ishonch bildirdilar.

Shu nuqtai nazardan, Termiz o‘zining noyob tarixiy merosi va zamonaviy infratuzilma salohiyatidan foydalanib, Markaziy va Janubiy Osiyoni bog‘lovchi yangi mintaqaviy aloqalarning asosiy markazlaridan biri sifatida o‘zini namoyon qilmoqda.