AQSh Putinga tinchlik evaziga Yevropaga gaz sotishni qaytarishni taklif qildi

21 oktyabr kuni AQSh maxsus vakili Stiv Uitkoff Sankt-Peterburgda Vladimir Putin bilan uchrashdi. Ushbu uchrashuvdan so‘ng Putinning maslahatchisi Yuriy Ushakov Rossiya noyabr oyida Ukraina va AQSh bilan muzokaralarni qayta boshlashga tayyorligini ma’lum qildi. New York Times (NYT) nashrining ma’lumotlariga ko‘ra, Vashington tomonidan ilgari surilgan taklifning asosiy shartlaridan biri «tinchlik evaziga gaz» tamoyiliga asoslangan.

NYT xabariga ko‘ra, Uitkoff va Trampning kuyovi Djared Kushner Ukraina orqali Rossiya va Yevropani bog‘laydigan gaz quvurlarini qayta ishga tushirishni taklif qilmoqda. Ushbu rejaga muvofiq, Putin tinchlik shartnomasiga rozi bo‘lish evaziga milliardlab dollar daromad oladi, Kiyev tranzit to‘lovlariga ega bo‘ladi, Yevropa esa arzonroq gaz bilan ta’minlanadi. Kreml matbuot kotibi Dmitriy Peskov Rossiya istalgan shakldagi energetik hamkorlikni qayta tiklashdan manfaatdor ekanini bildirdi.

Kiyevdagi Yevropa siyosati instituti (EPIK) eksperti, doktor Andreas Umland BILD nashriga bergan intervyusida ta’kidlashicha, Ukraina urushni zudlik bilan to‘xtatish uchun hatto Rossiya bilan gaz tranziti bo‘yicha majburiy hamkorlikni qayta tiklashga ham rozi bo‘lishi mumkin.

Ammo bu rejani amalga oshirishda jiddiy to‘siqlar mavjud: Yevropa Ittifoqi Rossiya gazi importiga cheklovlar kiritgan. YEI suyuqlantirilgan gazni (SNG) 2026 yil oxiridan, quvur orqali keluvchi gazni esa 2027 yil 1 noyabridan kechiktirmay sotib olishni butunlay to‘xtatish majburiyatini olgan.

Bonn universitetining energetika xavfsizligi bo‘yicha eksperti, doktor Frank Umbaxning qayd etishicha, Yevropa hozirda Rossiya gaziga muhtoj emas va arzon gaz taklifi ortida Moskvaning geosiyosiy talablari va siyosiy qaramlik xavfi yashiringan.

Shuningdek, doktor Umland moliyaviy manfaatlar Putinni tinchlik tuzishga unday olishiga shubha bilan qaraydi. Uning fikricha, Moskva uchun geosiyosiy va ekspansion maqsadlar birinchi o‘rinda turadi, iqtisodiy foyda esa ikkinchi darajalidir. Shu sababli, noyabr oyida kutilayotgan muzokaralardan katta natijalar kutilmayapti.