Evropa Ittifoqi Vengriya va Ruminiyaga e’tibor qaratib, Yevropa Ittifoqi iqtisodiyotiga xavf tug‘dirishi haqida ogohlantirdi

Evropa Komissiyasi Yevropa Ittifoqi mamlakatlarini blokning iqtisodiy raqobatbardoshligini oshirish uchun islohotlarni tezlashtirishga chaqirdi va Yevropa geosiyosiy beqarorlik, global raqobatning kuchayishi va byudjetning doimiy nomutanosibligi sharoitida o‘z mavqeini yo‘qotish xavfi borligi haqida ogohlantirdi.

Bu haqda Yevropa iqtisodiyoti bo‘yicha komissari Valdis Dombrovskis Bryusselda bo‘lib o‘tgan matbuot anjumanida aytib o‘tdi.

Komissarning so‘zlariga ko‘ra, Yevropa iqtisodiyotining barqarorligi uning o‘sishiga to‘sqinlik qilayotgan tarkibiy muammolarni yashirmasligi kerak.

"Harakatsizlikning narxi juda yuqori. Yevropa global jarayonlarni shakllantirish o‘rniga ularning ob’ektiga aylanish xavfi ostida", dedi Dombrovskis.

Evropa Komissiyasi mamlakatlarga to‘rtta sohaga e’tibor qaratishni tavsiya qildi: davlat moliyasining barqarorligini ta’minlash, raqobatchilar bilan innovasiyalar orasidagi farqni kamaytirish, energiya xavfsizligini mustahkamlash va ishchi kuchining malakasini oshirish.

Dombrovskis byudjet intizomiga alohida e’tibor qaratdi. Yevropa Komissiyasining ortiqcha taqchillik prosedurasi bo‘yicha barcha 10 ta davlat (Fransiya, Italiya, Belgiya, Polsha, Vengriya, Slovakiya va boshqalar) Bryusselning 2025 yilgi maqsadlariga erishganini e’lon qilganiga qaramay, Yevropa Ittifoqida fiskal barqarorlik muammolari saqlanib qolmoqda.

Vengriyada vaziyat xavotirli. Dombrovskisning so‘zlariga ko‘ra, mamlakatning o‘sib borayotgan davlat xarajatlari "Evropa Ittifoqi Kengashi tavsiyalariga rioya qilmaslik xavfini tug‘diradi", bu esa kuzdayoq ortiqcha taqchillik prosedurasining kuchaytirilishiga olib kelishi mumkin.

Ruminiyaning bahosi yanada qattiqroq bo‘lib, "ortiqcha makroiqtisodiy nomutanosiblik"ga ega mamlakat maqomini saqlab qolmoqda - bu Yevropa Ittifoqida ushbu nomga ega bo‘lgan yagona mamlakat.

Italiya, Vengriya va Slovakiya iqtisodiy nomutanosibliklarga ega mamlakatlar sifatida tasniflangan bo‘lib qolmoqda, Gresiya, Niderlandiya va Shvesiya esa ko‘rsatkichlarini yaxshilaganidan so‘ng ushbu toifadan chiqarildi.

Shu bilan birga, Yevropa Komissiyasi byudjet taqchilligini YAIMning 3% chegarasidan pastga tushirishga muvaffaq bo‘lgan Malta uchun ortiqcha taqchillik prosedurasini yopishni tavsiya qildi. Bolgariya teskari yo‘nalishda harakat qilmoqda: Bryussel mamlakatga qarshi yangi ortiqcha kamomad prosedurasi uchun yo‘l ochib berdi, chunki ortiqcha limit endi qo‘shimcha mudofaa xarajatlari bilan oqlanmaydi.

Hatto nisbatan barqaror moliyaviy ahvolga ega mamlakatlarda ham xavotir qo‘ng‘iroqlari paydo bo‘ldi. Masalan, Yevropa komissarining so‘zlariga ko‘ra, Sloveniyaning byudjet taqchilligi 2025 yilda YAIMning 3% dan pastdan 2026 yilda 3,3% gacha va 2027 yilda 3,5% gacha o‘sishi prognoz qilinmoqda.

Yangi energetika inqirozi sharoitida Yevropa Komissiyasi mamlakatlarga ilgari mudofaa xarajatlari uchun ajratilgan byudjet imtiyozlarini kengaytirishni taklif qildi. Endi davlatlar 2026-2028 yillar davrida YAIMning qo‘shimcha 0,6% ni elektr tarmoqlarini modernizasiya qilishdan tortib, issiqlik nasoslari va elektr transport vositalarini subsidiyalashgacha bo‘lgan qazilma yoqilg‘ilarga qaramlikni kamaytirish loyihalariga sarflashlari mumkin bo‘ladi.

Shu bilan birga, Bryussel universal yoqilg‘i subsidiyalari va aksiz solig‘ini kamaytirish amaliyotini tanqid qildi.

"Talabni rag‘batlantirish orqali ta’minot shokiga qarshi kurashib bo‘lmaydi. Agar mamlakatlar qazilma yoqilg‘i iste’molini subsidiyalashtirsa, bu faqat yuqori energiya narxlarini saqlab qoladi", dedi Dombrovskis.

Evropa Komissiyasining fikriga ko‘ra, raqobatbardoshlikni yanada mustahkamlash va fiskal barqarorlikni saqlash Yevropada uzoq muddatli iqtisodiy zaiflashuvning oldini olishning kalitidir.