Amerikaliklar ommaviy ravishda mamlakatni tark etmoqdami?

O‘tgan yili AQShdan ketganlar soni kelganlardan ko‘p bo‘ldi — bu holat 1930-yillardagi Buyuk depressiyadan beri ilk bor kuzatildi.

2025 yilda 1930-yillardagi Buyuk depressiya davridan buyon ilk marta AQShdan ketganlar soni kelganlardan oshdi. Brukings instituti hisob-kitoblariga ko‘ra, o‘tgan yili AQSh fuqarolarining sof ketishi taxminan 150 ming kishini tashkil etgan. Tahlilchilar 2026 yilda bu farq yanada oshishi mumkinligini ta’kidlamoqda, biroq rasmiy statistika barcha ketganlarni qamrab olmaydi.

Ichki xavfsizlik vazirligi ma’lumotiga ko‘ra, bir yil ichida 675 ming kishi deportasiya qilingan, yana 2,2 million kishi mamlakatni ixtiyoriy ravishda tark etgan. Shu bilan birga, AQShga 2,6–2,7 million nafar migrant kirib kelgan — bu 2023 yildagi eng yuqori ko‘rsatkichdan deyarli ikki baravar kam. Biroq alohida tendensiya aynan amerikaliklarning o‘ziga taalluqli: tobora ko‘proq fuqaro xorijga ko‘chib ketmoqda.

Wall Street Journal (WSJ) 15 ta davlat ma’lumotlarini o‘rganib, faqat rasmiy hisobotlarga ko‘ra kamida 180 ming amerikalik shu mamlakatlarga ko‘chib o‘tganini aniqlagan. Asl raqamlar bundan yuqori bo‘lishi mumkin. Mutaxassislar xorijdagi AQSh diasporasini 4–9 million kishi deb baholamoqda.

Evropa asosiy yo‘nalishga aylangan. Portugaliyada amerikaliklar soni pandemiyadan beri 500 foizdan ortiq o‘sgan va o‘tgan yilning o‘zida yana 36 foizga ko‘paygan. Ispaniya va Niderlandiyada ularning soni so‘nggi o‘n yilda deyarli ikki baravarga oshgan, Chexiyada esa ikki baravardan ko‘proq o‘sgan. 2025 yilda Germaniyaga ko‘chib kelgan amerikaliklar soni AQShga ketgan nemislar sonidan ko‘p bo‘lgan. Irlandiya esa taxminan 10 ming nafar AQSh fuqarosini qabul qilgan — bu o‘tgan yilga nisbatan ikki baravar ko‘p.

Shuningdek, AQSh fuqaroligidan voz kechish holatlari ham ortib bormoqda. Immigrasiya kompaniyalari 2024 yilda bunday arizalar 48 foizga oshganini qayd etgan. Britaniya va Irlandiya pasportlarini olayotgan amerikaliklar soni rekord darajaga yetgan.

Sabablar turlicha ko‘rsatilmoqda: yashash xarajatlarining o‘sishi, jinoyatchilikdan xavotir, siyosiy qutblashuv va Donald Tramp davridagi siyosatdan ko‘ngil qolish. Gallup so‘rovi natijalariga ko‘ra, har beshinchi amerikalik xorijga ko‘chib o‘tishni istashini bildirgan, holbuki 2008 yilda bunday javobni har o‘ninchi kishi bergan edi.

24 fevral kuni Kongressda so‘zga chiqqan Tramp AQSh iqtisodiyoti boshqa rivojlangan davlatlardan ilgarilab ketayotganini, qat’iy migrasiya siyosati esa noqonuniy migrasiyaga qarshi qaratilganini, o‘z fuqarolariga emasligini ta’kidlagan. Shunga qaramay, ketish ko‘lami Amerikaning jahonning asosiy joziba markazi sifatidagi avvalgi imijiga savol tug‘dirmoqda, deb xulosa qiladi WSJ.