Ўзбекистонга Россия ва Қозоғистондан кўра кўпроқ тўғри инвестиция кириб келган

Мамлакатимиз биринчи ярим йилликда тўлов баланси бўйича 2,3 млрд доллар тўғридан-тўғри инвестиция жалб қилган (мажбуриятларнинг соф олиниши). Ўтган йилнинг мос даври билан таққослаганда тўғридан-тўғри инвестициялар оқими 50 фоизга ўсган.

Таққослаш учун бу даврда Россияга тўғридан-тўғри инвестициялар оқими 1,4 млрд долларни ташкил этган. Яъни мазкур даврда Ўзбекистонга Россиядан кўра кўпроқ тўғри инвестиция кириб келган. Лекин таъкидлаб кетиш керакки, тўлов баланси бўйича статистиканинг ўзига хос жиҳати бор. Мажбуриятларнинг соф ўзгариши мажбуриятларнинг ошиши ҳамда камайиши ўртасидаги фарқни ўлчайди. Яъни Россияга 1,4 млрд доллардан кўпроқ инвестиция кирган бўлиши мумкин, лекин чиқиб кетган пул оқими ҳисобига мажбуриятларнинг соф оқими 1,4 млрд долларга тенг бўлган.

Лекин бу оқимнинг Россиядан кўпроқ шакланиши мамлакатимиз учун катта кўрсаткич. Чунки Россия иқтисодиёти мамлакатимиз иқтисодиётидан 17 баробар каттароқ. Ўз навбатида Россияда инвестиция оқимининг бунча паст шаклланиши Россия-Украина уруши билан изоҳланади.

2022 йилдан кейинги даврда Россиядан тўғри инвестицияларнинг фаол чиқиб кетиши кузатилди. Масалан, биргина 2022 йилнинг ўзида тўғри инвестициялар бўйича мажбуриятлар 39 млрд долларга камайган. Яъни инвесторлар киритган инвестициялардан кўра 39 млрд доллар кўпроқ капиталини Россиядан олиб чиқиб кетган. Россия тарихида бир йилда ҳеч қачон тўғри инвестициялар бу ҳажмда мамлакатдан чиқиб кетиши кузатилмаган эди. 2022 йилдан 2025 йилгача тўғри инвестициялар мамлакатдан чиқиб кетишда давом этган. 2025 йилда эса урушдан кейинги даврда биринчи марта Россияга тўғри инвестиция мусбат оқими қайд этилган (11,2 млрд доллар).

Шунингдек, Мазкур даврда Қозоғистоннинг тўғри инвестиция бўйича мажбуриятлари 1,5 млрд долларга камайган. Яъни худди юқоридаги ҳолат каби инвесторлар мамлакатдаги инвестицияларини камайтирган. Лекин шу ўринда бир жиҳат муҳим, Қозоғистондаги манфий кўрсаткичнинг шаклланиши асосан тўғри инвестиция киритган корхоналар ўртасида қарзларнинг камайганлиги билан изоҳланади.

Жорий йилнинг иккинчи чорагида мамлакатимизга келган тўғри инвестициялар оқими (мажбуриятлар соф ўзгариши) ЯИМга нисбатан 3 фоизга етган таққослаш учун ўтган йилнинг мос даврида бу кўрсаткич 2,3 фоизни ташкил этган эди. Ярим йиллик оқим эса ЯИМнинг 2,6 фоизини ташкил этган, ўтган йилнинг биринчи ярмида эса 2,4 фоизга тенг бўлган. Яъни инвестициялар оқими тез ўсаётган иқтисодиётимиздан ортда қолмаяпти. Минтақамиз билан таққослаганда ҳам мамлакатимиз биздан каттароқ иқтисодиётлардан кўпроқ инвестиция жалб қилмоқда.