Қирғизистонда VI Жаҳон кўчманчилар ўйинлари доирасида Туркий маданият ва мерос жамғармаси томонидан панель сессияси ташкил этилди

2026 йил 31 августдан 6 сентябрга қадар Қирғиз Республикасида VI Жаҳон кўчманчилар ўйинлари доирасида «Кўчманчи цивилизациялар: мерос, парадигмалар ва истиқболлар» мавзусида халқаро илмий конференция бўлиб ўтди.

Конференция доирасида Туркий маданият ва мерос жамғармаси ташаббуси билан «Туркий дунё маданий мероси – бирлик ва барқарор тараққиёт омили» мавзусида халқаро панель сессияси ташкил этилди.

Панель сессиясида турли мамлакатлардан олимлар, тадқиқотчилар ва маданий мерос мутахассислари иштирок этди. Унда туркий халқларнинг умумий маданий меросини асраб-авайлаш, ўрганиш ва келажак авлодларга етказиш, шунингдек, маданий мероснинг Туркий дунё бирлигини мустаҳкамлаш ва барқарор тараққиётни қўллаб-қувватлашдаги роли юзасидан кенг муҳокамалар ўтказилди.

Панель сессиясининг очилиш маросимида Туркий маданият ва мерос жамғармаси вакили Лейла Ҳасанова Жамғарма Президенти, профессор Актоты Раймқулованинг номидан нутқ сўзлади. Очилиш нутқида Жаҳон кўчманчилар ўйинлари нафақат спорт мусобақаси, балки туркий халқларнинг умумий тарихи, ўзига хослиги ва қадриятларини асраб-авайлашга хизмат қилувчи, олимлар, санъаткорлар, спортчилар ва маданият вакилларини бирлаштирувчи муҳим халқаро майдон эканлиги таъкидланди.

Таъкидланганидек, бой кўчманчи меросни асраб-авайлаш фақат уни намойиш этиш билан чекланиб қолмаслиги, балки илмий тадқиқотлар олиб бориш, анъанавий билимларни сақлаш ва маданий меросни келажак авлодларга етказиш соҳаларида узлуксиз ҳамкорлик билан уйғунлашиши лозим. Шу нуқтаи назардан, Жаҳон кўчманчилар ўйинлари Туркий дунёда маданий ҳамкорликни чуқурлаштириш учун муҳим имконият яратиши қайд этилди.

Жамғарманинг яна бир вакили, панель сессиясининг ҳаммодератори сифатида иштирок этган Нури Аксун ташкилот фаолияти ва унинг кенг кўламли лойиҳалари ҳақида тақдимот қилди.

Панель сессияси давомида Жамғарманинг муҳим лойиҳаларидан бири – «Туркий дунёнинг маданий коди» – Туркий дунё маданий мероси каталоги ҳам тақдим этилди. Қайд этилганидек, Каталог туркий халқларнинг моддий ва номоддий маданий мероси бойлиги ва хилма-хиллигини, шунингдек, уларни асрлар давомида бирлаштириб келган умумий маънавий қадриятларни қамраб олади. Мазкур лойиҳа, шунингдек, Умумий туркий мерос рўйхатини яратиш йўлидаги муҳим илк қадам сифатида баҳоланди.

Панель сессиясининг эътиборга молик жиҳатларидан бири «Туркий дунёнинг маданий коди» каталогини тайёрлашга ҳисса қўшган мутахассисларни Туркий маданият ва мерос жамғармаси томонидан тақдирлаш маросими бўлди. Қирғиз Республикасининг ЮНЕСКО бўйича Миллий комиссияси Бош котиби Сабира Солтонгелдиева, Комиссия маслаҳатчиси ва Марказий Осиё университетининг Маданий мерос ва гуманитар фанлар бўлими директори ўринбосари Айбек Самаков, шунингдек, «Айгине» маданий тадқиқотлар маркази вакили Чолпонай Усубалиева-Гришук лойиҳага қўшган қимматли ҳиссалари учун Жамғарма томонидан тақдирландилар.

Панель муҳокамалари давомида умумий туркий маданий мероснинг минтақавий ҳамкорлик ва маданий барқарорликни мустаҳкамлашдаги ролига алоҳида урғу берилди. Шунингдек, уни асраб-авайлаш ва келажак авлодларга етказиш мақсадида илмий ҳамда институционал ҳамкорликни кенгайтириш муҳимлиги таъкидланди.

Конференциянинг очилиш маросими доирасида Қирғиз Республикаси Давлат котиби Арслан Койчиев Қурманжан Датка номидаги Кўчманчи цивилизациялар музейига ташриф буюрди. У музейда Маҳмуд Кошғарийнинг «Девону луғотит турк» асарига бағишланган, Туркий маданият ва мерос жамғармаси кўмаги, шунингдек, Туркия Ҳамкорлик ва мувофиқлаштириш агентлиги (ТИКА) ҳамда Туркий дунё жамғармасининг молиявий кўмаги асосида ташкил этилган кўргазма зали билан танишди. Мазкур кўргазма зали ҳозирча расман очилмаган.

Кўргазма залини ташкил этиш ишлари Қирғиз Республикасининг Биринчи хоними Ойгул Жапарованинг ташаббуси ва раҳбарлиги остида амалга оширилди.

Қайд этиш жоизки, Туркий маданият ва мерос жамғармаси Қирғизистоннинг бой тарихий ва маданий меросини асраб-авайлашга қаратилган қатор муҳим лойиҳаларни қўллаб-қувватлаб келмоқда. Жумладан, Жамғарма ташаббуси ва кўмаги билан қирғиз халқининг таниқли шоири Алиқул Осмоновнинг уй-музейи қайта тикланди. Шунингдек, Қорасув қизилтепа ҳудудида жойлашган, Қорахонийлар даврига оид қадимий шаҳар харобаларини сақлаш ва қайта тиклаш ишларига ҳам ҳисса қўшилди.

Бундан ташқари, Жамғарма Қирғизистонда умумий туркий меросни тадқиқ этиш, нашр қилиш, тарғиб этиш ва уни ёш авлодга етказишга қаратилган қатор бошқа лойиҳаларни ҳам амалга оширди.