Тадқиқот: Жиноятчининг ташқи кўриниши шартли равишда озод қилиниш эҳтимолига таъсир қилади

Биз атрофимиздагиларнинг ташқи кўринишини доимий равишда баҳолаймиз, ҳатто холис бўлишга ҳаракат қилсак ҳам. Жорджия штати университети (АҚШ) олимлари жозибали юз хусусиятларига эга маҳбусларнинг шартли равишда озод қилиниш эҳтимоли юқори эканлигини аниқладилар.

Бу ҳақда knife.media портали хабар бермоқда.

Аввалги тадқиқотларга кўра, ўртача одам нотаниш одамларнинг юзларини бир зумда баҳолайди ва уларнинг характери ҳақида дастлабки хулосалар чиқаради. Бу "супер куч" бизга хавфдан қочишга ёрдам беради. Бошқа томондан, шошилинч "ҳукмлар" кўпинча нотўғри қарорларга олиб келади.

Мақола муаллифлари иккита тажриба ўтказдилар. Иккаласида ҳам иштирокчиларга ёш кавказлик эркакларнинг юзлари кўрсатилди. Кейин кўнгиллилардан қайси бири шартли равишда озод қилинишга лойиқ ва қайси бири такрорий жиноятчига айланиш хавфи остида эканлигини тахмин қилиш сўралди.

Тадқиқотчилар тасвирларни олдиндан қайта ишладилар. Олимлар уларга жиноят стереотипларига мос келадиган хусусиятларни беришди: бироз қоронғу тери, кичикроқ кўзлар, туширилган қошлар ва камроқ аниқ ияклар. Бошқаларнинг юзлари пушаймонроқ қилинган: оғиз бурчаклари пастга туширилган, териси очроқ қилинган ва қошлар кўтарилган.

Олимларнинг топилмаларига кўра, одамлар ташқи кўриниши жиноят стереотипларига мос келадиганларга шартли равишда озод қилиш эҳтимоли анча паст бўлган. Безовтароқ кўринадиганларга иккинчи имконият бериш эҳтимоли кўпроқ бўлган. Муҳими, ифодали юзли эркаклар одамларда мураккаб ҳис-туйғуларни уйғотишган: уларнинг ҳолатида тарафкашлик эффекти муҳим роль ўйнашни тўхтатган.

Олимларнинг фикрига кўра, суд тизимини такомиллаштириш керак. Масалан, ҳакамлар ҳайъати ва судьяларнинг холислигини таъминлаш учун кўпроқ ресурслар сарфланиши керак.