Президент Режеп Таййип Эрдоған 2022-йилги Президентнинг маданият ва санъат соҳасидаги бош мукофотларини топшириш маросимида сўзлаган нутқида, “Бу ерлардан илҳом олиб, ўз мамлакати, миллати ва бутун инсоният манфаати учун асар яратган ҳар бир инсонни қўллаб-қувватлашда давом этамиз. Умид қиламанки, Туркия Асри бу жиҳатдан ҳам санъат ва санъаткорларимиз асри бўлади.” дея таъкидлади.
Президент Режеп Таййип Эрдоған, Бештепе Миллет Конгресс ва Маданият Марказида бўлиб ўтган Президентнинг маданият ва санъат соҳасидаги бош мукофотларини топшириш маросимида иштирок этиб, совриндорларга мукофотларини топширди.
Президентнинг маданият ва санъат соҳасидаги бош мукофотлари Бештепеда бўлиб ўтган маросимда ўз эгаларини топди.
Президентнинг маданият ва санъат соҳасидаги бош мукофотларига мусиқа йўналишида Ажда Пеккан, расм йўналишида профессор доктор Сулаймон Саим Текжан, кино йўналишида Йилмаз Эрдоған, театр йўналишида Айла Алган, фан ва маданият йўналишида профессор доктор Ҳайреддин Караман, адабиёт йўналишида Явуз Булент Бакилер, мультфильм-анимация йўналишида Варол Яшароғлу, Öмüр Аккор ва Юнус Эмре Гастрономияда Аккор, рақс-балет йўналишида Тан Саğтурк, меъморчилик йўналишида Ҳилми Шеналп, ҳунармандлик йўналишида Севан Бичакчи, анъанавий санъат йўналишида Гулбун Месара, садоқат мукофотига эса Ошиқ Вейсел Шатироғлу лойиқ кўрилди.
Маросимда Президент Эрдоған нутқ сўзлади. Президент Эрдоған сўзини мукофотга лойиқ кўрилган муҳтарам санъаткорлар, зиёли ва адабиёт билимдонлари, устоз ва уларнинг вакилларини табриклаш билан бошлади.
Ушбу мукофотга муносиб деб топилган маданият ва санъат аҳлини машаққатли меҳнатлари билан аниқлаган танлов комиссиясига миннатдорчилик билдирган Президент Эрдўған, "Президентнинг маданият ва санъат соҳасидаги бош мукофотлари ғолибларини кўрганимизда юртимизнинг бетакрор маданий бойлигига яна бир марта гувоҳи бўлаяпмиз”. деди.
Президент Эрдўған, мусиқа соҳасида мукофотга лойиқ кўрилган Ажда Пекканнинг санъат оламининг чинорларидан бири эканлигини айтар экан, Пекканнинг йилларга қарши турувчи позицияси ва бадиий ижроси билан мусиқа ихлосмандлари хотирасидан алоҳида ўрин эгаллаганини тилга олди.
Эрдўған, “Пеккан 'Кимлар келди-кимлар ўтди', 'Ҳар ёшнинг ўз гўзаллиги бор' каби қўшиқлари билан санъат тарихимизнинг олтин саҳифаларига ўз номини қўшиқлари билан ёзди. Турк мусиқасининг сўнгги ярим асрида ўз изини қолдирган ва янги санъаткорларнинг етишиб чиқишига туртки бўлган Ажда Пекканни табриклаймиз”. деди.
Президент Эрдоған, Проф. Др. Сулаймон Саим Текжаннинг 60 йилдан ортиқ санъат ҳаёти билан мамлакатнинг расм соҳасида дуоенлари орасида энг яхши номларидан бири эканлигини таъкидлади.
Текжаннинг айни пайтда 25 мингдан ортиқ санъат асари, санъат мактаблари, лицейлар ва академияларни ўз ичига олган Истанбул график санъат музейининг асосчиси эканлигини тилга олган Эрдоған, “Устозимиз наққошлик, матбаачилик, ҳайкалтарошлик каби кенг қамровли асарлари, маърифий фазилатлари билан ҳаётга катта куч сарфлаган беқиёс инсондир. Санъатини шу ерларнинг маданияти ва тўпланиши устига қурган Текжанни табриклаймиз." дея таъкидлади.
Йилмаз Эрдўғаннинг режиссёр, продюсер, сценарий муаллифи ва актёр сифатида йилларини турк киносида ўтказганлигини ва жамиятнинг турли қатламларидан томошабинлар қалбида тахт ўрнатганлигини таъкидлаган Президент Эрдўған: "Визонтеле, Нордон олма, Капалак орзуси ва Бир даста театри каби кўплаб гўзал асарларда унинг имзоси бор. Жаноб Эрдўғаннинг актёрликдаги энг муҳим маҳорати Анадолу халқини бутун табиийлиги ва самимийлиги билан реал тасвирлаб беришидир.
Кино соҳасида мукофот олган Йилмаз Эрдоғанни табриклаб, муваффақиятларининг давом этишини тилаймиз. Турк театрининг тирик афсоналаридан бири Айла Алган бу йил театр соҳасида бош совринни қўлга киритди. Айлан Алган хоним ўзининг ватанимиз ва хориждаги саҳна кўринишлари билан миллионларни ҳайратга солаётган хазинадир. Шу билан бирга, мамлакатимизда театр санъатини ривожлантириш мақсадида театр устахонаси, кейин эса театр илмий лаборатория лойиҳаларини амалга оширди. Юнус Эмренинг бутун инсониятни ўз бағрига олган ва қамраб олган севги тилини ҳаёт фалсафаси сифатида қабул қилган, театрнинг бу фалсафадан баҳраманд бўлиши учун катта саъй-ҳаракатлар қилган санъаткоримизни табриклаймиз”. деди.
“ИМОМ ХАТИП АВЛОДИНИНГ ДАВОМ ЭТИШИДА ҲАЙРEТТИН КАРАМАН УСТОЗИМИЗНИНГ БУЮК МEҲНАТЛАРИ СИНГАН”
Президент Эрдўған, чуқур илдиз отган цивилизациянинг тажрибаларини ҳозирги замоннинг имкониятлари билан қориштириб, келажак насллар учун қолдирадиганларнинг олимлар эканини таъкидлаб, "Бизнинг эътиқодимизда олимлар пайғамбарларнинг меросхўри сифатида кўрилади" деди.
Президент Эрдоған сўзида давом этди: “Проф. Др. Ҳайреттин Караман шундай устоздирки, ислом илмларида чуқур билими, бағрикенглиги, камтарлиги ва ўзига хос асарлари билан танилган. Устозимиз Ҳайреттин Караман нафақат илм соҳиби, балки тўғри позицияси билан ҳам алоҳида ном қозонган. У илмий фаолиятининг илк йилларида ёзган “Ислом ҳуқуқи” номли диссертацияси билан танилган, Ислом тадқиқотлари маркази (ИСАМ) асосчиларидан бири бўлган ва турли нодавлат ташкилотларда масъул вазифаларда ишлаган.
Ҳаётда мавжуд бўлган мусулмонларнинг савол ва муаммоларига замонавий ечим излаётган, ислом фиқҳидан, ижтиҳод эшигини очиқ тутиш учун тинмай меҳнат қилаётган устозимизнинг обрў-эътибори, мамлакатимиз чегараларидан ташқарига чиқди.
Туркиянинг биринчи имом хатип битирувчиларидан бири сифатида устозимиз Ҳайреттин Караманнинг имом хатип авлодини тарбиялашдаги хизматлари катта. Қанчалик зулм, ноҳақлик ва ноҳақликларга дучор бўлса-да, газетадаги мақолалари, мақолалари, ҳикматли суҳбатлари билан дунёмизни ҳамон ёритаётган муҳтарам устозимизга Роббимдан соғ-саломат, баракали умр тилаб қоламан. Мукофотини топширадиган устозимиз Ҳайреттин Караманни ҳам табриклаймиз. Айниқса, у шахсан менинг ҳам устозим бўлгани учун ҳурматимни билдираман”.
“ТУРК ТИЛИНИНГ БУЮК ҲИМОЯЧИ ЯВУЗ БУЛEНТ БАКİЛEР”
Адабиёт соҳасида мукофотга лойиқ кўрилган Явуз Булент Бакилернинг кўплаб гўзал шеърлари билан бирга хотиралар, саёҳатномалар, биографиялар ва адабиёт хазинасига мактублар тарзида ёзган кўплаб асарларини тақдим этганини қайд этган Эрдўған, “Жаноб Бакилернинг адабий бойлиги унинг қизиқишлари кенглигидан далолат беради. У 86 йиллик самарали ҳаётига сиёсат, ҳуқуқ, бюрократия, матбуот ва телевидение каби турли тажрибалар билан тўлдирди. Унинг нутқи қаламидек кучли эканини суҳбатидан хабардорлар яхши билишади. Сивас, Анқара, Истанбул, Болқон ва Туркистон ҳудудларини ўз тилида ўқиган ёки тинглаган киши туйғулар селига тушиб қолишдан қоча олмайди. Марҳум Йилмаз Ўзтуна таъбири билан айтганда “Турк тилининг буюк ҳимоячиси” Явуз Булент Бакилерга адабиёт соҳасидаги бу йилги мукофотни топширамиз ва унга соғлик ва фаровон ҳаёт тилаймиз. ” деди.
Президент Эрдоған, мультфильм анимацияси соҳасида Варол Яшарўғли ўз асарлари билан маданият ва санъат оламига янги нафас олиб кирганини таъкидлаб, болалик руҳини йўқотмаган ҳолда ишлаб, кўплаб асарлар яратган, Қирол Шакир каби болалар севган қаҳрамонларга шахсият бағишлаган Яшароғлуни табриклаб, муваффақиятлар тилади.
Гастрономия соҳасида мукофотга лойиқ кўрилган Ўмур ва Эмре Аккорнинг санъат асарлари уйғунлигида турли хил таъмлар тайёрлаб, турк ошхонасига мисли кўрилмаган хизмат кўрсатганликларини ифода этган Президент Эрдўған, вилоят ва туманларни кезиб Туркиянинг лаззат харитасини чизган Аккор ака-укаларни табриклади.
Рақс ва балет соҳаларида мукофот олган Тан Сағтуркнинг турк балети дейилганда биринчи ўринда турадиган исмлардан бири эканлигини таъкидлаган Эрдўған, узоқ йиллардан бери балетнинг мамлакатда танилиши ва ривожланиши учун қаттиқ меҳнат қилган, Диярбакирда очган рақс ва балет мактаби билан муҳим ижтимоий масъулиятли лойиҳани амалга оширган Сағтуркни табриклади.
Ҳилми Шеналпнинг салжуқий нафосатини Усмонли маҳорати билан уйғунлаштириб, буюк устоз Мимар Синандан олган илҳом билан ноёб асарлар яратганини ифода этган Президент Эрдоған, Шеналпнинг Токио масжиди, Ашхобод Эртуғрул гази масжиди, Берлин шаҳидлик масжиди каби меъморий асарлари билан хорижда Туркияни танитганлигини таъкидлаб, архитектура соҳасида мукофотга сазовор бўлган Шеналпни табриклади ва фаолиятида муваффақиятлар тилади.
Устасининг қўлида кумуш ва олтинлар муҳташам бир санъат асарига айланган Севан Бичакчига ҳунармандчилик соҳасида мукофот беришдан хурсанд эканлигини ифода этган Президент Эрдўған, Бичакчига миннатдорчилик билдирди.
Анъанавий санъатда мукофот олган Гулбун Месаранинг миниатюра ва олтин билан жилолаш устаси бўлган қимматбаҳо рассом эканлигини ифода этган Президент Эрдўған, бутун умрини мумтоз санъатга сабр ва матонат билан бағишлаган Месарага миннатдорчилик билдирди.
“БИЗНИНГ МАДАНИЯТИМИЗ СEВГИ МАДАНИЯТИДИР”
Президент Эрдоған, “Бизнинг маданиятимиз севги маданиятидир. Биз яшаётган география шоирларни султон ва султонларни шоир қиладиган, каломдан ва қаламдан куч-қудрат пайдо бўладиган унумдор ўлкалардир. Оғзаки ижодимизни асрлар давомида яшатиб келаётган, унинг авлоддан-авлодга ўтишига хизмат қилаётган, қалбларимизни билим, ҳикмат ва меҳр-муҳаббат билан тўлдираётган ошиқлардир. Ошиқлар тилидан ва чолғусидан яралган ҳар бир қўшиқда Онадўли халқининг фарёди, умиди, дарди, ҳикмати бор” деди.
Каражаўғлан, Дадалўғли, Эрзурумлу Эмраҳ, Суммани Баба каби кўплаб сўз усталарининг миллатнинг туйғуларини талқин қилиб, маънавий оламда чуқур из қолдирганликларини ифода этган Президент Эрдўған, 1973-йилда оламдан ўтган Ошиқ Вейсел Шатирўғлининг ҳам 1973-йилда дунёдан ўтганини ва Анадолу халқ шоирларининг яқин тарихдаги энг муҳим вакилларидан эканлигини қайд этди.
Президент Эрдоған, Ошиқ Вейселнинг миллатнинг қалбини энг яхши билган, шу йўлда юрган ва умрини ниҳоясига етказган, ўз моҳиятини сўз ва чолғуга эпчиллик билан қўйган ҳақиқий халқ шоири эканлигини айтиб, бу юртнинг қувончи, қайғуси, соғинч ва муҳаббат туйғуларини юрак торларини ларзага соладиган қўшиқлари билан ифода этган Ошиқ Вейселнинг Сивасда куйлаган қўшиқлари Болқондан Олтойгача бўлган бутун географияда акс-садо берганини таъкидлади.
Президент Эрдўған шундан давом этди: “Вейсел Устанинг шу тўртлиги асрлар оша ҳам қалбимизни иситмоқда. “Аллаҳ бирдир, Пейгамбер Ҳак. Раббил âлеминдир мутлак. Сенлик бенлик недир бıрак. Сöйлейим гелди сıрасı.”
Ҳақиқатни ва фақат ўзгармас ҳақиқатни сўзловчи бундай қадриятнинг Анқаранинг Улус туманидан фақат кийиниш туфайли ҳайдалиши миллатимиз хотирасига тузалмас яралар очди. Ғозий Отатуркни кўриш учун Сивасдан Анқарага 3 ой пиёда юрган Ошиқ Вейселга қилинган бу ёмонлик халқимизга нисбатан ҳам шундай қарашнинг ифодасидир. Ўша менталитет, афсуски, турк мусиқасини “кечирасиз, гўнг ҳиди бор” деб ҳақоратлаб, тақиқлаб, радиода чалинишига тўсқинлик қилди. Миллатга тегишли ҳамма нарсага янгилик белгиси сифатида тамға қўйган фашизм ҳавасдларининг вайронагарчилик изларини йўқотиш албатта, осон бўлмади.
Дарҳақиқат, биз бу йилги садоқат мукофотимизни буюк устоз Ошиқ Вейселга бериш орқали ҳам шармандаликни ювамиз, ҳам давлат сифатида у зот олдидаги миннатдорчилик қарзимизни адо этган бўламиз. Ошиқ Вейсел Шатироғлуни миннатдорчилик билан ёдга оламиз, руҳи шод бўлишини тилаб, Аллоҳдан раҳмат ва мағфират тилаймиз” деди.
"БАРЧА САНЪАТКОРЛАРНИ ҚЎЛЛАБ-ҚУВВАТЛАШ БИЗНИНГ БУРЧИМИЗДИР"
10 йўналишда мукофотга сазовор бўлган илм-фан, маданият ва санъат арбобларининг ҳар бирини миллатнинг қадимий мероси намояндаси сифатида кўрганликларини ифода этган Президент Эрдоған, мамлакатнинг маданий меросини бойитувчи ҳар бир инсонни ва барча санъаткорларни қўллаб-қувватлашни ўз бурчимиз деб билишларини билдирди.
Президент Эрдоған сўзларини қуйидагича давом эттирди: “Эътиқоди, келиб чиқиши ва ҳарактеридан қатъи назар, Туркия ва турк маданиятига хизмат қилган ва ҳисса қўшган ҳар бир киши бошимизга қўямиз. Биз ўз санъаткорларини ажратган эмас, балки санъаткорларини қучоқлаган Туркия ўлароқ ҳаракат қиламиз. Бўйнида қамоқ ҳукми билан мангуликка жўнаб кетган устоз Нежип Фозилга ҳурмат кўрсатганимиздек, бир партиялилик даврида зиндонларда ётган Нозим Ҳикматни ҳам ҳимоя қиламиз.
Биз буни бошқаларга ўхшаб шунчаки сўз билан қилмаймиз, буни ўз ҳаракатларимиз ва қадамларимиз билан кўрсатамиз. Фуқароликдан чиқарилганидан 58 йил ўтиб, Вазирлар Кенгаши қарори билан Нозим Ҳикметга яна Турк фуқаролигини берган биз эдик. Ўша замонда курд тилида куйламоқчи бўлгани учун жазоланган Аҳмет Каянинг қабрини юртимизга олиб келиш таклифини бердик. Биз эски Туркияда туҳматга учраган, сургун қилинган ва хор бўлган барча ғоя, санъат ва спорт аҳлини ҳеч қандай камситишсиз ўз бағримизга олдик”.
"МАДАНИЯТ-САНЪАТ ЖАМОАТЧИЛИГИМИЗНИ БИР ҲИЛЛИКГА МАҲКУМ ҚИЛГАН ҒОЯВİЙ МУТААССИБЛИК ТИЗИМНИ ТУГАТДИК"
Отатурк номидаги маданият марказини Истанбулга, Президентлик симфоник оркестри биносини Анқарага олиб келиш билан бир муҳим камчиликни тўлдирганликларини ифода этган Эрдўған, президентлик лавозимига киришганида 42 та бўлган маданият марказлари сонини 122 тага кўтарганликларини айтди.
Театрдан операга, кинодан адабиётга, ёритгичдан миниатюрага қадар ҳар соҳада санъат ва санъаткорларнинг ёнида эканликларини ифода этган Президент Эрдоған, шундай давом этди:
“Бундан ташқари, Президентнинг кеча эълон қилинган қарори билан биз ўйин-кулги солиғи ставкаларини бутунлай йўқ қилдик. Шу тариқа, биз санъаткорларимизга муносиб имкониятларни тақдим этиш билан бирга, кўп йиллар давомида маданият-санъат жамоатчилигимизни ягона тартиб-қоидага маҳкум этиб, маданий ҳаётимизни тарк этиб келаётган ғоявий мутаассибликка ҳам чек қўйдик.
Туркиянинг сўнгги 20 йил ичида маданият-санъат иқлимининг янада бой бўлиши, санъатнинг илгари бўлмаган соҳалари ҳам муваффақиятли бўлишининг сабаби ҳам шу. Халққа паст назар билан қарайдиган, миллатни камситувчи элитистик менталитет орқага чекиниб, халқ билан давлат ўртасидаги масофа йўқолиши натижасида мамлакатимизнинг маданий ва санъат ҳаётига ҳам ижобий таъсир кўрсатилди.
Биз мансабда эканмиз, Аллоҳнинг изни билан Туркияни аввалги зулмли ва қора кунларига ҳеч ким қайтара олмайди. Шу заминлардан илҳом олиб, ўз юрти, миллати, бутун инсоният манфаати учун асарлар яратаётган ҳар бир инсонни қўллаб-қувватлашда давом этамиз. Умид қиламанки, Туркия Асри бу жиҳатдан санъат ва санъаткорларимиз асридир. Президент сифатида босаётган ҳар бир қадамингизда сиз билан эканлигимни билишингизни истардим. Раббим сизга мададкор бўлсин.
Шу туйғулар билан ҳар бири бир-биридан қадрлироқ бўлган устозларимиз, устоз санъаткорларимизни 2022-йилги Маданият ва санъат бўйича Президентнинг Бош мукофотларини топшираётганимиз билан табриклайман. Ташрифингиз учун миннатдорчилик билдираман ва барчангизни севги ва ҳурматларимниизҳор қиламан.”
Президентнинг маданият ва санъат бўйича бош мукофотларини топшириш маросимида биринчи бўлиб мукофотга сазовор бўлган санъаткорларнинг таржимаи ҳоли намойиш қилинди.
Президент Эрдоған нутқидан сўнг мукофотларни Ажда Пеккан, Сулаймон Саим Текжан, Йилмаз Эрдоған, Ҳайреддин Караман, Варол Яшароғлу, Омур Аккор, Юнус Эмре Аккор, Тан Сағтурк, Ҳилми Шеналп ва Севан Бичакчига топширди.
Президент Эрдўған, маросимда қатнаша олмаган санъаткорлар Айла Алганнинг мукофотини Билге Нур Гулкилик, Явуз Булент Бакилернинг мукофотини İмдат Авşар, Гулбун Месаранинг мукофотини Семиҳ Иртеш, марҳум Ошиқ Вейселнинг мукофотини эса Чиғдем Ўзерга топшриди.
Президент Эрдоған, гастрономия соҳасида мукофот олган ака-ука Ўмур ва Юнус Эмре Аккорни яраштирди. Ака-ука ўрталарида энди ҳафагарчилик бўлмаслигига ваъда берганидан сўнг Президент Эрдўған: "Бундан буён биз бирмиз, биргамиз, буюкмиз, қардошмиз ва биргаликда Туркиямиз" деди.
Юнус Эмре Аккорнинг 3 нафар фарзанди борлигини, укаси ҳам 3 нафар фарзанд кўриши кераклигини айтганидан сўнг Президент Эрдоған, ўзи ҳам унга 3 нафар фарзанд кўришни тавсия қилганини эслатди.
Ўмур Аккор уч фарзанд учун “хўп” деганидан сўнг, Президент Эрдўған ака-укаларнинг оталарига юзланиб, “Бу кеча шу ерда ваъдасини олдик. Сизга вазифа, тезроқ келин топиб уни уйлантирайлик. Ваъда бераман, иншооллоҳ, тўйингизда бўламан”, деди.
Президент Эрдоған рафиқаси Эмине Эрдоған билан биргаликда мукофотга сазовор бўлган санъаткорлар ва уларнинг вакиллари билан эсдалик сурати тушди.
Тақдирлаш маросимида вице-президент Фуат Октай, Адлия вазири Бекир Боздаг, Маданият ва туризм вазири Меҳмет Нури Эрсой, Қишлоқ ва ўрмон хўжалиги вазири Ваҳит Киришчи ҳам иштирок этди.
