Jahon turbulentligi sharoitida Hindistonning yangi energetik strategiyasi qanday?

Project Syndicate ta’kidlashicha, geosiyosiy qarama-qarshiliklar xalqaro savdo dinamikasiga tobora kuchli ta’sir ko‘rsatayotgan bir paytda, Hindiston strategik avtonomiyasini mustahkamlash uchun import qilinadigan energiya resurslariga bog‘liqlikni qisqartirishi zarur.

Agar so‘nggi iqtisodiy rivojlanish davrida Hindiston va Xitoyning umumiy energiya iste’molida import ulushini ko‘rib chiqsak, Hindiston nafaqat tashqi ta’minotga kuchli darajada bog‘liq ekani, balki bu bog‘liqlik 1990 yildagi 10 foizdan 2023 yilga kelib 35 foizdan ortiq darajagacha oshgani yaqqol ko‘rinadi. Qiyos uchun, Xitoy ham energiya importiga tayanadi, ammo o‘xshash rivojlanish bosqichlarida bu bog‘liqlik Hindistonga nisbatan pastroq bo‘lgan.
Bir variant — uglevodorodlarga investisiyalarni oshirish, xuddi AQShda Donald Tramp prezidentligi davrida qilingani kabi. Ammo muqobil yo‘l — Xitoy yondashuvini qabul qilib, qayta tiklanuvchi energiya manbalariga asoslangan elektro-davlatga aylanishdir. Bu variantning ko‘plab afzalliklari mavjud. Quyosh va shamol energiyasi aksariyat mamlakatlar, ayniqsa Hindiston uchun ham keng imkoniyatlarga ega. Ushbu manbalardan kengroq foydalanish nafaqat importga bog‘liqlikni kamaytiradi, balki kelajak tarmoqlari va texnologiyalarini qo‘llab-quvvatlash uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘lgan elektrifikasiya jarayonini ham tezlashtiradi.
Qayta tiklanuvchi energiya manbalariga o‘tish neftga bog‘liqlikni texnologik bog‘liqlikka almashtirish xavfini tug‘diradi, chunki Xitoy quyosh panellari ishlab chiqarishining 80 foizdan ortig‘ini nazorat qiladi va akkumulyatorlar ta’minot zanjirlarida ustunlikka ega. Biroq bu o‘tishning ikkinchi sababini ham ko‘rsatadi: arzon elektr energiyasi Hindiston uchun sanoat ishlab chiqarishini qayta tiklashda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Sanoat rivoji elektr energiyasi qimmatligi bilan cheklangan — uning narxi zarur darajadan ikki barobar yuqori va raqobatchi mamlakatlardagidan ham taxminan ikki barobar qimmat bo‘lgan.