12-20 май кунлари бўлиб ўтаётган 79-Канн халқаро кинофестивали Marché du Film кинобозорида Ўзбекистон 25 фоизли Rebate ва Country Placement дастурларини эълон қилди.
Нуфузли фестиваль доирасида ўтказилаётган кинобозорда тўртинчи бор Ўзбекистон миллий павильони ишга туширилиб, унда Ўзбекистонда хорижий фильм ва телелойиҳалар суратга олиш имкониятлари ҳамда мамлакатдаги кинолокациялар тақдим этилди. Ўзбекистон миллий павильонига Европа, АҚШ, Канада, Австралия ва Осиё мамлакатларининг 100 дан ошиқ продакшн ва дистрибуция компаниялари вакиллари ташриф буюрди. Шунингдек, Ўзбекистон делегацияси кинобозор дастуридан ўрин олган тадбирларда кинотуризми ривожланган мамлакатлар, хусусан, Туркия, Саудия Арабистони, Малта, Марокаш, Япония тажрибасини ўрганди.
Ўзбекистон Республикаси Туризм қўмитаси кўмагида ташкил этилган павильон фаолияти кинотуризм, яъни катта аудиторияга намойиш этиладиган фильмларда Ўзбекистонни намойиш этиш орқали мамлакатга кўпроқ сайёҳларни жалб қилиш масаласига қаратилган.
Ўзбекистонда фильм, реклама роликлари, телевизион ҳамда ижтимоий медиа лойиҳалари билан ташриф буюришга, айниқса, Франция, Испания, Буюк Британия, Австралия, Япония, Канада, АҚШ, Жануби-Шарқий Осиё давлатлари продюсерлари қизиқиш билдирмоқда.
Жумладан, Франциянинг Okino Films продакшн компанияси продюсери, сценарийнавис, режиссер Квентин Клосан ўзининг илмий фантастика жанридаги фильми учун Сурхондарё вилояти локацияларини танлаб, сценарийни мослаштириши мумкинлигини билдирди.
Сурхондарё вилояти, хусусан, унинг Бойсун туманида жойлашган Бойбулоқ ғори италиялик ҳужжатли фильм усталари Алессандро Белтраме ва Алессия Валенти эътибори марказида бўлди. Бутун дунё бўйлаб ғорлар тўғрисида ҳужжатли фильмлар тасвирга олиб, Amazon Prime платформасида омма эътиборига ҳавола қиладиган ижодкорлар Осиёдаги энг чуқур ғорда 2027 йилда суратга олиш ишларини амалга ошириш истагини билдирди. Ҳужжатли фильм бадиий элементларни ўз ичига олиб, ҳикоя Искандар Зулқарнайн девори сири контекстида очиб берилади. Белтраме Ўзбекистон миллий кинокомиссияси томонидан кўрсатиладиган амалий, ташкилий ёрдам ҳамда ребейт дастури борлигидан мамнунлигини билдирди.
Буюк Британиянинг Fact Not Fiction Films компанияси ижрочи директори Тристан Лорейн Ўзбекистонда авиация мавзусида фильм суратга олиш ғоясини тақдим этди. Собиқ авиация капитани бўлган, охирги 20 йилда эса 30 дан ортиқ фильмлар суратга олиб келаётган Тристан Лорейн Ўзбекистондаги ребейт дастури жозибали эканини билдирди. Унинг таъкидлашича, содда ва тез ишлайдиган механизмга асосланиши мамлакат кинотуризми ривожига тўғридан тўғри ижобий таъсир қилади.
Япониялик продюсер Юсуке Камата халқаро фильм лойиҳаларини суратга олишни режалаштирганда Ўзбекистондаги имкониятларни ҳисобга олишини билдирди. Юсуке Камата Япониядаги энг олди продюсерлардан ҳисобланиб, у HBO Max стриминг платформасининг Tokyo Vice (2022) фильмига, қолаверса, Netflix’нинг Missing: The Lucy Blackman Case ҳамда Fugitive: The Curious Case of Carlos Ghosn хитларига маҳаллий продюсер бўлган.
Ўзбекистон делегацияси Венеция биеналлеси Venice Production Bridge кинобозори раҳбари Паскаль Диот, Америка кинобозори вакили Робин Бурт, Лондондаги FOCUS локациялар бозори координатори Клара Ле, Ҳиндистон продюсерлари халқаро конклави ташкилоти директори Ҳаршад Бҳаргват, Deadline Hollywood журналининг стратегик ҳамкорлик бўйича раҳбари Селин Роттерман, Ecran Total журнали директори Пиер Абучала, Variety журнали вице-президенти Денис Паркинсон, Screen International медиа гуруҳи тижорий директори Скотт Бенфолдлар билан “Film in Uzbekistan” (Ўзбекистонда тавсирга олинг) кампаниясини амалга ошириш, янада кўпроқ киноинвесторлар эътиборини Ўзбекистонга қаратиш бўйича учрашувлар ўтказди.
Шунингдек, Мальта санъат кенгаши ва кинокомиссияси билан тажриба алмашиш бўйича суҳбатлашди. Мальталиклар Ўзбекистон миллий кинокомиссиясини кинотуризми дунёда энг ривожланганларидан бўлган ушбу мамлакат бўлмиш Мальтага тажриба ўрганиш сафарига (study tour) таклиф қилди.
Маълумот учун, ребейт дастурлари сўнгги йилларда жаҳон киноиндустриясида етакчи тасвирга олиш манзилларини белгилаб берувчи асосий омилга айланиб, бугунги кунда 100 дан ортиқ мамлакат ва ҳудудда жорий қилинган: Германия, Нью-Йорк ва Жоржия штатлари 30 фоиз, ЖАР ва Чехия 35 фоизгача, Озарбайжон 40 фоиз, Абу-Даби 50 фоиз ребейт қайтимини тўлайди, Саудия Арабистони эса шу йилги кинобозорда ўз рағбат дастурини 50 фоиздан 60 фоизга, Эстония – 27 та лойиҳанинг бошқа мамлакатларга ўтиб кетгани сабаб 30 фоиздан 40 фоизга кўтарганини эълон қилди.
Бу борада Ўзбекистон 2026 йилдан бошлаб Global Country Placement дастурини ҳам эълон қилди. бундай ёндашув жаҳонда ўз самарасини аллақачон кўрсатган: Мексика 2015 йилдаги "Spectre" Бонд фильмига 14 миллион доллардан ортиқ маблағ ажратган ва эвазига фильмнинг очилиш саҳнасида Мехико шаҳри бутун дунёга намойиш этилган, Янги Зеландия эса "The Lord of the Rings" трилогиясидан сўнг ўзини "Ўрта Замин" сифатида брендлаштириб, кино таъсиридаги сайёҳлар сонини сезиларли оширган.