Ҳормуз бўғозининг ёпилиши жаҳон энергетика бозорларига қандай таъсир қилиши мумкин?

The Middle East Economy журналидаги мақолада кунига тахминан 20 миллион баррел нефт ўтадиган Ҳормуз бўғозининг ёпилиши муқобил экспорт йўлларининг чекланганлиги сабабли нархларнинг кескин ошишига олиб келиши мумкинлиги таъкидланган. Таҳлилчиларнинг ҳисоб-китобларига кўра, ҳатто қисқа муддатли узилишлар ҳам Brent нефтининг нархини баррелига 100 долларга тушириши ва глобал иқтисодиёт учун инфляция хавфини ошириши мумкин.

Ҳормуз бўғози кўпинча дунёдаги энг муҳим нефт таъминоти бўғози деб аталади. Халқаро энергетика агентлиги (IEA) маълумотларига кўра, бўғоздан кунига тахминан 20 миллион баррел нефт ўтади, шундан 70 фоизи Осиёга йўналтирилади. Жаҳон денгиз нефт савдосининг қарийб 30 фоизи ушбу йўналиш орқали ўтади ва муқобил йўллар чекланган. Шунинг учун таъминотдаги ҳар қандай узилиш глобал нефт бозорига сезиларли таъсир кўрсатади.
Ҳормуз бўғозини четлаб ўтиш учун кунига атиги 4,2 миллион баррел қувур линияси қуввати мавжуд. Ҳатто қисқа муддатли узилишлар ҳам нархларнинг сезиларли даражада ўзгаришига олиб келиши мумкин. Бўғоз орқали ташиладиган ягона нарса нефт эмас. Унинг ёпилиши Қатар ва БААдан суюлтирилган табиий газ экспортини тўхтатади, улар глобал суюлтирилган табиий газ таъминотининг тахминан 20 фоизини ташкил қилади ва деярли муқобил йўллар йўқ. Бўғоз Саудия Арабистони, БАА, Қувайт, Қатар, Ироқ ва Эрондан нефт экспортининг асосий йўналиши ҳисобланади.
Асосий таъминот йўналишлари Хитой, Ҳиндистон ва Япониядир. Агар узилишлар юзага келса, кунига тахминан 6,5 миллион баррел муқобил йўналишлар, жумладан, Саудия Арабистонининг Қизил денгизга олиб борадиган қувури ва Амирликларнинг Фужайра портига олиб борадиган қувури орқали қайта йўналтирилиши мумкин. Ҳормуз бўғози орқали етказиб бериладиган улкан ҳажмлар ва чекланган муқобил йўналишларни ҳисобга олган ҳолда, ҳар қандай узилишлар глобал нефт бозори учун жиддий оқибатларга олиб келади. Нархларнинг сезиларли даражада ошиши деярли муқаррар бўлади ва узоқ давом этадиган инқироз жисмоний нефт танқислигига олиб келиши мумкин.