Яқин Шарқдаги геосиёсий вазият ва ижтимоий тармоқларда оммалашган «Дубай шоколади»га бўлган юқори талаб дунё бозорида писта нархининг кескин кўтарилишига сабаб бўлмоқда. Бу ҳақда Financial Times нашри хабар берди.
Таҳлилларга кўра, жорий йилнинг март ойида писта нархи бир фунт (тахминан 450 грамм) учун 4,57 долларни ташкил этди. Бу 2018 йилдан буён кузатилган энг юқори кўрсаткичдир. Нархларнинг ошишига қуйидаги омиллар таъсир кўрсатмоқда:
Логистика инқирози: Эрон жаҳон писта бозорининг қарийб 30 фоизини таъминлайди. Бироқ минтақадаги уруш ҳаракатлари сабабли Бандар-Аббос порти орқали юк ташиш чекланган. Муқобил йўллар (Туркия ёки Сувайш канали) эса қиммат ва вақт талаб этади.
Ҳосилдорликнинг пасайиши: Асосий ишлаб чиқарувчилар — АҚШ, Туркия ва Эронда 2025 йилги ҳосил кутилганидан кам бўлган. Хусусан, Эрондаги кучли қурғоқчилик ва Ғарб санкциялари экспорт салоҳиятини пасайтирган.
Пистага бўлган глобал талабнинг ўсишида ижтимоий тармоқларда трендга айланган «Дубай шоколади»нинг ўрни катта. Ушбу маҳсулотнинг асосий таркибий қисми писта креми бўлгани сабабли, қандолат саноатида ушбу хомашёга бўлган эҳтиёж кескин ортган.
«Ҳозирда бозордаги вазият шу даражада ноаниқки, нарх белгилаш худди қимор ўйинига ўхшаб қолди», — дейди Лондондаги йирик трейдерлардан бири.
Харидорлар Эрон маҳсулоти ўрнига АҚШдан муқобил вариантлар изламоқда. Бироқ соҳа мутахассисларининг таъкидлашича, Эрон пистасини тўлиқ алмаштириш мушкул. Сабаби — унинг таркибидаги ёғ миқдори юқорилиги ва ўзига хос таъми қандолат маҳсулотлари сифатини белгилайди.
Ҳозирда америкалик экспортчилар ҳам ўз захираларининг катта қисмини сотиб бўлган, бу эса яқин келажакда писта танқислиги янада кучайиши мумкинлигидан далолат беради.