Беқарор тузилма: АҚШ иқтисодиётининг яширин заифликлари

The NYT хабар беришича, «Женга» ўйинида ўйинчилар ёғоч блокларни минорадан олиб, унинг юқори қисмига қўяди. Ҳар бир юриш билан минора баландроқ ва барқарорлиги камроқ бўлиб боради — охир-оқибат эса қулайди.

2025 йил намунасидаги АҚШ иқтисодиётига хуш келибсиз. Иқтисодий ўсиш ўзини ишончли тутиб турибди, фонд бозорлари эса рекорд чўққиларга яқин даражада сақланмоқда. Қўллаб-қувватловчи бюджет ва пул-кредит сиёсатига таянган бу “минора” ҳозирча етарлича мустаҳкамдек кўринади. Бироқ диққат билан қаралса, бизнесда, меҳнат бозорида, истеъмолчилар орасида ва фонд бозоридаги таркибий таянчлар тобора кўпроқ чайқала бошлаётгани кўринади.
Бу йил чиқариб олинган энг муҳим «Женга блок»ларидан бири — айниқса савдога йўналтирилган кичик америкалик компаниялар бўлди. Одатда 500 нафаргача ходимга эга корхоналар деб белгиланадиган кичик бизнес АҚШ иқтисодиётида жуда муҳим ўрин тутади ва барча ишчиларнинг 46 фоизини иш билан таъминлайди. Савдо соҳасида эса уларнинг аҳамияти янада каттароқ. Апрель ойида эълон қилинган Савдо вазирлиги тадқиқотига кўра, АҚШга импорт қилинадиган товарлар умумий қийматининг учдан бир қисми кичик фирмалар ҳиссасига тўғри келади, мамлакатдаги импортёр компанияларнинг эса мутлақ кўпчилиги — 97 фоизи — айнан шу тоифага киради.
ADP хусусий тўлов компанияси маълумотларига кўра, апрелдан сентябргача кичик фирмалар 107 минг иш ўрнини қисқартирган, йирик компаниялар эса ходимлар сонини оширишда давом этган. Бироқ меҳнат бозорининг беқарорлиги фақат шу билан чекланмайди. Федерал ҳукумат баҳолашича, жорий йилда тахминан 300 минг иш ўрни тугатилади. Хусусий секторда эса турли ўлчамдаги компаниялар харажатлар ўсиши ва сунъий интеллектга инвестициялар таъсирини ишга қабул қилишни музлатиш ҳамда штатларни қисқартириш орқали “қоплаш”га уринаётгани кузатилмоқда.