2026 yil 2–3 sentyabr kunlari Toshkent shahri va Toshkent viloyatida O‘zbekiston Respublikasi Mustaqilligining 35 yilligi, Birinchi Boku Turkologiya Qurultoyining 100 yilligi, shuningdek, buyuk o‘zbek shoiri va mutafakkiri Alisher Navoiyning 585 yilligi hamda buyuk shoir va mutafakkir Nizomiy Ganjaviyning 885 yilligiga bag‘ishlangan adabiy, madaniy va gumanitar tadbirlar majmuasi bo‘lib o‘tdi.
Tadbirlar Turkiy madaniyat va meros jamg‘armasi, O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi, Toshkent viloyati hokimligi, O‘zbekiston va Qozog‘iston Yozuvchilar uyushmalari tomonidan tashkil etildi.
3-sentyabr kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Miromonovich Mirziyoyevning Alisher Navoiy va Nizomiy Ganjaviy yubileylariga bag‘ishlangan xalqaro tadbirlarni o‘tkazish tashabbusi doirasida “Turkiy dunyoning ma’naviy merosi: adabiyot – davrlar va avlodlar muloqoti” mavzusida O‘zbekiston va Qozog‘iston yozuvchilari forumi bo‘lib o‘tdi.
Forum umumiy adabiy va madaniy merosni targ‘ib etish, turkiy davlatlar o‘rtasidagi aloqalarni mustahkamlash hamda ijodiy hamkorlikni rivojlantirishga qaratildi.
Forumda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti maslahatchisi Xayriddin Sultonov, Qozog‘iston Respublikasi Prezidenti maslahatchisi Malik Otarbayev, O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vaziri E’zozxon Karimova, O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vaziri Ozodbek Nazarbekov, O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi raisi Sirojiddin Sayyid, Qozog‘iston Yozuvchilar uyushmasi raisi Mereke Qo‘lkenov, Qozog‘iston Respublikasining O‘zbekiston Respublikasidagi Favqulodda va Muxtor elchisi Yerali Tug‘janov, O‘zbekiston Milliy axborot agentligi (O‘zA) bosh direktori Abdusaid Ko‘chimov, Turkiy madaniyat va meros jamg‘armasi prezidenti, professor Aktoti Raimqulova, shuningdek, ikki mamlakatning davlat va jamoat arboblari, taniqli yozuvchi va shoirlar, olimlar hamda ijodiy ziyolilar vakillari ishtirok etdi.
Forum dasturi Toshkent shahridagi buyuk mutafakkir Alisher Navoiy haykali poyiga gullar qo‘yish marosimidan boshlandi. Shundan so‘ng O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasida Birinchi Boku Turkologiya Qurultoyining 100 yilligiga bag‘ishlangan arxiv hujjatlari fotoko‘rgazmasi, shuningdek, O‘zbekiston, Qozog‘iston va Turkiy madaniyat va meros jamg‘armasining nashriyot loyihalari taqdim etildi.
O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi raisi o‘rinbosari Minxojiddin Hojimatov moderatorligida o‘tgan yalpi majlis davomida O‘zbekiston Respublikasi va Qozog‘iston Respublikasi Prezidentlarining tabriklari o‘qib eshittirildi. Ikki mamlakat davlat organlari va adabiy jamoatchiligi vakillari Forum hamda qabul qilingan Toshkent deklarasiyasining turkiy dunyoda adabiy va madaniy-gumanitar aloqalarni yanada rivojlantirishdagi alohida ahamiyatini ta’kidladilar.
Turkiy madaniyat va meros jamg‘armasi prezidenti Aktoti Raimqulova qardosh O‘zbekiston xalqini Mustaqillikning 35 yilligi bilan tabriklab, Forumning turkiy xalqlarning ma’naviy merosini asrab-avaylash va uni kelajak avlodlarga yetkazishdagi alohida o‘rnini qayd etdi.
“Xalqning farovon kelajagi uning tili, madaniyati, tarixi va an’analarini asrab-avaylash, shuningdek, ma’naviy qadriyatlarni avloddan-avlodga yetkazishga bog‘liq”, – dedi professor Aktoti Raimqulova.
Jamg‘arma prezidenti, shuningdek, so‘nggi ikki yil davomida tashkilot tomonidan turkiy xalqlarning boy madaniy merosini asrash, o‘rganish va targ‘ib etishga qaratilgan qariyb 200 ta loyiha va tashabbus amalga oshirilganini ta’kidladi.
Forum doirasida “O‘zbekiston va Qozog‘iston adabiy muloqoti: umumiy meros, zamonaviylik va hamkorlikning yangi ufqlari” mavzusida tematik sessiya bo‘lib o‘tdi. Unda Alisher Navoiy va Nizomiy Ganjaviyning boy merosi, qardosh xalqlarning ko‘p asrlik adabiy aloqalari, umumiy tarixiy-madaniy xotirani asrash masalalari hamda adabiyotning turkiy dunyo xalqlarini ma’naviy jihatdan yaqinlashtirishdagi o‘rni muhokama qilindi.
Dastur “Turkiy dunyo adabiy hamkorligining yangi ufqlari” mavzusidagi davra suhbati bilan davom etdi. Unda umumiy adabiy merosni asrash va xalqaro miqyosda targ‘ib etish, tarjimonlik faoliyatini rivojlantirish, yosh ijodkorlarni qo‘llab-quvvatlash, qo‘shma nashriyot loyihalarini amalga oshirish va adabiy merosni raqamlashtirish masalalari muhokama markazida bo‘ldi.
Forumning tarixiy yakuni sifatida Toshkent deklarasiyasi qabul qilindi. Hujjatni O‘zbekiston va Qozog‘iston Yozuvchilar uyushmalari raislari hamda Turkiy madaniyat va meros jamg‘armasi prezidenti imzoladi.
Toshkent deklarasiyasi turkiy dunyo makonida uzoq muddatli adabiy va madaniy-gumanitar hamkorlikning aniq yo‘nalishlarini belgilab berdi. Hujjat ijodkorlar o‘rtasidagi aloqalarni yanada kengaytirish, umumiy adabiy merosni o‘rganish, tarjima qilish va targ‘ib etish ishlarini faollashtirish, qo‘shma nashriyot va ilmiy-tadqiqot tashabbuslarini amalga oshirish, yosh mualliflarni qo‘llab-quvvatlash hamda turkiy davlatlarning adabiy va madaniy institutlari o‘rtasidagi professional hamkorlikni mustahkamlashni nazarda tutadi.
Deklarasiyaning qabul qilinishi adabiy hamkorlikning barqaror platformasini shakllantirish va turkiy dunyo umumiy madaniy-gumanitar makonini yanada mustahkamlash yo‘lidagi muhim qadam bo‘ldi.
Forum arafasida, 2026 yil 2 sentyabr kuni Toshkent viloyati Bo‘stonliq tumanining Qoramanas qishlog‘ida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan atoqli qozoq yozuvchisi Rahmatulla Raimqulov nomi berilgan 34-sonli umumiy o‘rta ta’lim maktabida 2026–2027-o‘quv yilining boshlanishiga bag‘ishlangan tantanali marosim bo‘lib o‘tdi.
Rahmatulla Raimqulov – yozuvchi, dramaturg, tarjimon, Ikkinchi jahon urushi faxriysi va jamoat arbobi bo‘lib, uning adabiy merosi Qozog‘iston madaniyatida munosib o‘rin egallagan hamda qozoq va o‘zbek xalqlari o‘rtasidagi ko‘p yillik adabiy va ma’naviy aloqalarni mustahkamlashga xizmat qilib kelmoqda.
Marosimda davlat organlari rahbarlari va vakillari, jamoat arboblari, Qozog‘iston va O‘zbekistonning taniqli yozuvchilari, ijodiy ziyolilar vakillari, pedagoglar, o‘quvchilar va qishloq aholisi ishtirok etdi.
Tadbir doirasida “Birinchi qo‘ng‘iroq” marosimi hamda “Rahmatulla Raimqulov: avlodlarni birlashtiruvchi meros” mavzusida ochiq dars o‘tkazildi. Ishtirokchilarga, shuningdek, maktabning yangilangan kutubxonasi va yozuvchining hayoti hamda ijodiga bag‘ishlangan memorial burchak taqdim etildi. Maktab kutubxonasi qozoq va o‘zbek adabiyotining yangi nashrlari bilan boyitildi.
2–3-sentyabr kunlari o‘tkazilgan tadbirlar turkiy davlatlar o‘rtasidagi madaniy-gumanitar aloqalarni mustahkamlash uchun muhim maydonga aylandi hamda tarixiy xotirani asrash, adabiy muloqotni rivojlantirish va turkiy dunyoning boy ma’naviy merosini targ‘ib etishga bo‘lgan umumiy sadoqatni yana bir bor namoyon etdi.
