Dunyoda maktabga bormaydigan bolalar soni ortmoqda

Maktabga bormaydigan bolalar va yoshlar soni ketma-ket 7 yil davomida o‘sib, 273 millionga yetdi, deb xabar beradi Azertadj.

YUNESKOning 2026 yilgi Global ta’lim monitoringi hisobotiga ko‘ra, dunyoda maktabga bormaydigan bolalar va yoshlar soni ketma-ket yettinchi yil davomida o‘sib, 273 millionga yetdi. Bu o‘sish aholining o‘sishi, inqiroz va ta’lim byudjetlarining qisqarishi bilan bog‘liq.

Hisobotga ko‘ra, dunyo bo‘ylab maktab yoshidagi har oltita boladan biri maktabga bormaydi. O‘quvchilarning atigi uchdan ikki qismi o‘rta maktabni tugatadi. Biroq, ba’zi mamlakatlar sezilarli yutuqlarga erishmoqda, bu esa milliy sharoitlarni hisobga olgan holda siyosat yuritish muhimligini ta’kidlaydi.

2026 yilda nashr etilgan hisobotda 2015 yildan beri dunyoning ko‘plab mintaqalarida maktabga borish darajasining o‘sishi sekinlashgani ko‘rsatilgan. Eng sezilarli pasayish asosan aholining tez o‘sishi bilan bog‘liq bo‘lgan Sahroi kabirdan janubdagi Afrika mamlaktlarida kuzatilmoqda. Bir qator inqirozlar, jumladan, mojarolar ham bu tendensiyaga to‘sqinlik qildi. Dunyodagi har oltita boladan bittadan ko‘prog‘i mojaro zonalarida yashaydi, ya’ni rasmiy statistikaga kiritilmagan bolalar soni ancha yuqori.

Bu, ayniqsa, Yaqin Sharqda keskinlashib bormoqda, bu yerda mintaqaviy keskinliklar ko‘plab maktablarning yopilishiga olib keldi. Natijada millionlab bolalar ta’limdan chetda qolmoqda va o‘qishdan orqada qolish xavfi ostida.

Shunga qaramay, hisobotda so‘nggi yillarda global ta’limda sezilarli yutuqlarga erishilgani ham ta’kidlangan. 2000 yildan beri bir qator mamlakatlar maktabni tashlab ketish darajasini kamida 80% ga kamaytirdi. Masalan, Madagaskar va Togo bolalar orasida, Marokash va Vyetnam o‘smirlar orasida, Gruziya va Turkiya esa yoshlar orasida yaxshi natijalarga erishdi.

Zaif guruhlarni qo‘llab-quvvatlash uchun ta’limni moliyalashtirish mexanizmlaridan foydalanadigan mamlakatlar soni so‘nggi 25 yil ichida to‘rt baravardan ko‘proqqa oshdi. Bularga maktablar va o‘quvchilarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri moliyalashtirish kabi choralar kiradi. Hozirda mamlakatlarning 76 foizida noqulay vaziyatlarda maktablarni qo‘llab-quvvatlash strategiyalari mavjud. Biroq, yangi indeks shuni ko‘rsatadiki, mamlakatlarning atigi 8 foizi ushbu mexanizmlardan to‘liq foydalanmoqda va zaif guruhlarga resurslarni samarali taqsimlamoqda.

Hisobotda ta’lim olish imkoniyatini ta’minlashning yagona yechimi yo’qligi haqida xulosa qilingan. Siyosat mahalliy sharoitlarni hisobga olgan holda va ilmiy dalillarga asoslangan holda keng qamrovli tarzda ishlab chiqilishi kerak.