Тожикистон етакчиси Имомали Раҳмон таътилда: нималар маълум?

Тожикистон Президенти, унинг исми ва юзи кўп йиллар давомида деярли ҳар куни янгиликларда - йўллар ва корхоналар, мактаблар ва болалар боғчаларининг очилишида, дарахт экишда, паркларни текширишда, ҳукумат йиғилишларида ва қонунлар, фармонлар ва буйруқлар имзоланишида пайдо бўлган - деярли икки ҳафта давомида омма олдида кўринмади.

Эмомали Раҳмоннинг президент веб-сайтида жойлаштирилган сўнгги фотосурати 2026 йил 28 январда чоп этилган. Унда хавфсизлик ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари раҳбарлари билан ишчи учрашув тасвирланган.

Ўшандан бери президент маъмурияти давлат раҳбарининг қаердалиги ёки аҳволи ҳақида изоҳ бермади. Расмий маълумотларнинг йўқлиги фақат миш-мишлар ва тахминларни кучайтирди. Бир нечта мухолифат вакиллари президент касал бўлиб, тиббий кузатув остида бўлиши мумкинлиги ҳақида тахмин қилишди.

6 февраль куни президентнинг тўнғич ўғли ва Тожикистон Мажлиси Миллий раиси томонидан суратнинг нашр этилиши мунозарани янада кучайтирди. Суратда унинг олдида турган учта минтақа раҳбарлари кўрсатилган, бу кўпчилик учун рамзий сигнал сифатида қабул қилинган. 9 февраль куни унинг расмий Фасебоок саҳифасида жойлаштирилган ("Ота-оналарнинг исми фарзандлари орқали абадийлашади, агар улар одобли бўлса") ахлоқий сўзлар президентнинг аҳволи ҳақидаги тахминларни янада кучайтирди.

10 февраль куни бир нечта Тожикистон оммавий ахборот воситалари учта аноним манбага таяниб, Имомали Раҳмон январь ойи охирида даволаниш учун мамлакатни тарк этганини хабар қилишди, чунки бу манбаларга кўра, у оғир аҳволда. Шунингдек, мамлакатдаги ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари юқори тайёргарлик ҳолатига ("казарма режими") киритилгани ва бу ҳолат 12 февралгача давом этиши мумкинлиги ҳақида хабар берилган эди. Бу маълумотни ҳали расмий тасдиқлаш йўқ, аммо гувоҳлар Душанбеда хавфсизлик чоралари кучайтирилганини хабар қилишмоқда.

Айни пайтда, Тожикистон ҳукуматига яқин ишончли манба 10 февраль куни ўз исмини ошкор қилмаслик шарти билан Озоди радиосига Имомали Раҳмон таътилда эканлигини айтди. Унинг сўзларига кўра, президент даволаниш учун Хитойнинг Хайнан оролига борган. Бошқа бир манба президентнинг 8 февраль куни Хитойга жўнаб кетганини тасдиқлади.

Шуни таъкидлаш керакки, бир ой олдин Қозоғистон президенти Тожикистон каби бир қанча давлатлар раҳбарларининг соғлиғи ҳақида берган интервьюсида Имомали Раҳмоннинг "ҳеч қандай шикояти йўқ"лигини айтган эди.

Президентнинг жамоатчилик эътиборидан четда қолган бундай даврлари илгари ҳам бўлган. 2020 йилда мухолифат вакиллари унинг касал бўлиб, Германияда даволанаётганини даъво қилишган - ҳукумат бу хабарларни рад этди. 2022 йилда, Қирғизистон билан чегара можароси авж олганидан сўнг, Имомали Раҳмон ҳам тахминан икки ҳафта давомида жамоатчилик эътиборидан четда қолди. Шунга ўхшаш миш-мишлар 2017 йилда ҳам тарқалган эди, аммо ҳукуматга яқин оммавий ахборот воситалари унинг камдан-кам телевидениедаги чиқишларини унинг оғир иш юки билан боғлашган. Имомали Раҳмон 74 ёшда. У 1994 йилдан бери Тожикистон президенти бўлиб ишлаган ва ундан олдин у Олий Кенгаш раиси ва мамлакатнинг амалда раҳбари бўлган. Унинг ҳукмронлиги даврида Конституция бир неча бор ўзгартирилди, бу унга қайта сайланиш ва ҳокимиятдаги муддатини узайтириш имконини берди.

Ҳуқуқ ҳимоячилари ва сиёсий рақибларининг фикрига кўра, унинг президентлиги даврида кўплаб рақиблар ва мухолифат аъзолари мамлакатдан қочишга мажбур бўлишган, қамоққа олинган ёки ноаниқ шароитларда вафот этган. Расмий ташвиқот ҳозирги президентни мамлакатнинг барча ютуқларининг бош меъмори сифатида тасвирлайди. Унинг фарзандлари, куёвлари ва бошқа қариндошлари юқори давлат лавозимларини эгаллайдилар ёки муҳим тижорат ташкилотларига раҳбарлик қиладилар.

Ҳозирда президентнинг соғлиғи ҳақида расмий тасдиқ йўқ. Вазият мамлакат ичида ҳам, хорижда ҳам диққат марказида қолмоқда.