Tojikiston yetakchisi Imomali Rahmon ta’tilda: nimalar ma’lum?

Tojikiston Prezidenti, uning ismi va yuzi ko‘p yillar davomida deyarli har kuni yangiliklarda - yo‘llar va korxonalar, maktablar va bolalar bog‘chalarining ochilishida, daraxt ekishda, parklarni tekshirishda, hukumat yig‘ilishlarida va qonunlar, farmonlar va buyruqlar imzolanishida paydo bo‘lgan - deyarli ikki hafta davomida omma oldida ko‘rinmadi.

Emomali Rahmonning prezident veb-saytida joylashtirilgan so‘nggi fotosurati 2026 yil 28 yanvarda chop etilgan. Unda xavfsizlik va huquqni muhofaza qilish organlari rahbarlari bilan ishchi uchrashuv tasvirlangan.

O‘shandan beri prezident ma’muriyati davlat rahbarining qayerdaligi yoki ahvoli haqida izoh bermadi. Rasmiy ma’lumotlarning yo‘qligi faqat mish-mishlar va taxminlarni kuchaytirdi. Bir nechta muxolifat vakillari prezident kasal bo‘lib, tibbiy kuzatuv ostida bo‘lishi mumkinligi haqida taxmin qilishdi.

6 fevral kuni prezidentning to‘ng‘ich o‘g‘li va Tojikiston Majlisi Milliy raisi tomonidan suratning nashr etilishi munozarani yanada kuchaytirdi. Suratda uning oldida turgan uchta mintaqa rahbarlari ko‘rsatilgan, bu ko‘pchilik uchun ramziy signal sifatida qabul qilingan. 9 fevral kuni uning rasmiy Fasebook sahifasida joylashtirilgan ("Ota-onalarning ismi farzandlari orqali abadiylashadi, agar ular odobli bo‘lsa") axloqiy so‘zlar prezidentning ahvoli haqidagi taxminlarni yanada kuchaytirdi.

10 fevral kuni bir nechta Tojikiston ommaviy axborot vositalari uchta anonim manbaga tayanib, Imomali Rahmon yanvar oyi oxirida davolanish uchun mamlakatni tark etganini xabar qilishdi, chunki bu manbalarga ko‘ra, u og‘ir ahvolda. Shuningdek, mamlakatdagi huquqni muhofaza qilish organlari yuqori tayyorgarlik holatiga ("kazarma rejimi") kiritilgani va bu holat 12 fevralgacha davom etishi mumkinligi haqida xabar berilgan edi. Bu ma’lumotni hali rasmiy tasdiqlash yo‘q, ammo guvohlar Dushanbeda xavfsizlik choralari kuchaytirilganini xabar qilishmoqda.

Ayni paytda, Tojikiston hukumatiga yaqin ishonchli manba 10 fevral kuni o‘z ismini oshkor qilmaslik sharti bilan Ozodi radiosiga Imomali Rahmon ta’tilda ekanligini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, prezident davolanish uchun Xitoyning Xaynan oroliga borgan. Boshqa bir manba prezidentning 8 fevral kuni Xitoyga jo‘nab ketganini tasdiqladi.

Shuni ta’kidlash kerakki, bir oy oldin Qozog‘iston prezidenti Tojikiston kabi bir qancha davlatlar rahbarlarining sog‘lig‘i haqida bergan intervyusida Imomali Rahmonning "hech qanday shikoyati yo‘q"ligini aytgan edi.

Prezidentning jamoatchilik e’tiboridan chetda qolgan bunday davrlari ilgari ham bo‘lgan. 2020 yilda muxolifat vakillari uning kasal bo‘lib, Germaniyada davolanayotganini da’vo qilishgan - hukumat bu xabarlarni rad etdi. 2022 yilda, Qirg‘iziston bilan chegara mojarosi avj olganidan so‘ng, Imomali Rahmon ham taxminan ikki hafta davomida jamoatchilik e’tiboridan chetda qoldi. Shunga o‘xshash mish-mishlar 2017 yilda ham tarqalgan edi, ammo hukumatga yaqin ommaviy axborot vositalari uning kamdan-kam televideniyedagi chiqishlarini uning og‘ir ish yuki bilan bog‘lashgan. Imomali Rahmon 74 yoshda. U 1994 yildan beri Tojikiston prezidenti bo‘lib ishlagan va undan oldin u Oliy Kengash raisi va mamlakatning amalda rahbari bo‘lgan. Uning hukmronligi davrida Konstitusiya bir necha bor o‘zgartirildi, bu unga qayta saylanish va hokimiyatdagi muddatini uzaytirish imkonini berdi.

Huquq himoyachilari va siyosiy raqiblarining fikriga ko‘ra, uning prezidentligi davrida ko‘plab raqiblar va muxolifat a’zolari mamlakatdan qochishga majbur bo‘lishgan, qamoqqa olingan yoki noaniq sharoitlarda vafot etgan. Rasmiy tashviqot hozirgi prezidentni mamlakatning barcha yutuqlarining bosh me’mori sifatida tasvirlaydi. Uning farzandlari, kuyovlari va boshqa qarindoshlari yuqori davlat lavozimlarini egallaydilar yoki muhim tijorat tashkilotlariga rahbarlik qiladilar.

Hozirda prezidentning sog‘lig‘i haqida rasmiy tasdiq yo‘q. Vaziyat mamlakat ichida ham, xorijda ham diqqat markazida qolmoqda.