Садир Жапаров: "Бугун дунё халқаро ҳуқуқнинг универсаллигининг йўқолишига гувоҳ бўлмоқда"

Бугунги кунда, глобал миқёсда геосиёсий рақобат кучайиб бораётган бир пайтда, халқаро ҳуқуқнинг универсаллиги пасайиб бормоқда ва можаролар салоҳияти ортиб бормоқда.

Бу ҳақда Қирғизистон президенти Садир Жапаровнинг 2026 йил 3 июнда Нью-Йоркда бўлиб ўтадиган БМТ Хавфсизлик Кенгашининг доимий бўлмаган аъзолари сайловлари олдидан қилган нутқида айтилган.

"Европа, Яқин Шарқ ва Африка каби дунёнинг турли минтақаларидаги қуролли можаролар халқаро тизимнинг бардошлилигини синовдан ўтказишда давом этмоқда. Дунё бўйлаб ҳарбий можароларга уч триллион АҚШ долларидан ортиқ маблағ сарфланмоқда. Бу маблағлар бутун инсоният учун муносиб ҳаётни таъминлаши мумкин. Агар бу харажатлар сайёрани кўкаламзорлаштириш ва айрим мамлакатларда очарчиликни йўқ қилишга йўналтирилса, сайёрамиз гуллаб-яшнаётган боғга айланиши мумкин эди", деб таъкидлади у.

Унинг сўзларига кўра, бундай шароитда БМТ аъзо давлатларининг Хавфсизлик Кенгашида инклюзив ва тенг ҳуқуқли вакиллиги ва унинг бутун халқаро ҳамжамият номидан қарор қабул қилувчи орган сифатида қонунийлигини сақлаб қолиш қобилияти масалалари тобора муҳим аҳамият касб этмоқда.

“Қирғизистон Республикаси Кенгаш таркибидаги номутаносиблик, хусусан, кичик, ривожланаётган ва денгизга чиқиш имкони бўлмаган давлатларнинг етарлича иштирок этмаслиги бутун коллектив хавфсизлик архитектурасининг барқарорлигига путур етказади, деб ҳисоблайди. БМТнинг ушбу асосий органида турли давлатлар гуруҳларининг самарали вакиллигини кенгайтириш сиёсий афзаллик эмас, балки объектив заруратдир. Қирғизистон блок мажбуриятлари тизими билан боғланмаган ва қарама-қарши геосиёсий конфигурацияларда иштирок этмайди. Бу бизга Хавфсизлик Кенгаши ичида қутбланишни камайтириш ва функционал мулоқотни тиклашга қаратилган мувозанатли, мустақил ва прагматик позицияни эгаллаш имконини беради”, деб таъкидлади у.

Жапаровнинг қўшимча қилишича, Қирғизистон икки томонлама стандартлар амалиётига, гуманитар кун тартибини сиёсатлаштиришга ва Хавфсизлик Кенгаши механизмларидан тор манфаатлар учун фойдаланишга доимий равишда қарши чиқади.

“Агар БМТ Хавфсизлик Кенгашига доимий бўлмаган аъзо сифатида сайланса, Қирғизистон Кенгашда прагматик, сиёсациз ва барқарор ечимларни қўллаб-қувватловчи сифатида ҳаракат қилади. Бизнинг устувор вазифаларимиз қуйидагиларни ўз ичига олади: профилактик дипломатия ролини кучайтириш; воситачилик механизмларини ривожлантириш; тарқатмаслик ва ядровий қуролсизланишни рағбатлантириш; ва иқлим ва хавфсизлик ўртасидаги муносабатларни институционализация қилиш”, деб таъкидлади Президент.

Унинг сўзларига кўра, Қирғизистон номзоди Марказий Осиё давлатларининг бир овоздан қўллаб-қувватлашига сазовор бўлди, бу минтақавий консолидациянинг сифат жиҳатидан янги даражасини акс эттиради ва Хавфсизлик Кенгашида турли давлатлар манфаатларини ҳисобга олган ҳолда мувофиқлаштирилган ва масъулиятли позиция билан ҳимоя қилишга тайёрлигини тасдиқлайди.

"Қирғизистон Хавфсизлик Кенгашига аъзолигига алоҳида аҳамият беради ва уни юртимиз халқлари тақдири учун юксак масъулият сифатида кўради. Бу халқаро тизимнинг бошқарилиши Кенгашнинг самарадорлигига бевосита боғлиқ бўлган бир пайтда аниқ ҳаракатларни талаб қилади. Биз Кенгашни асл вазифасига қайтариш - қонунга асосланган қарорлар ишлаб чиқиш, манфаатлар мувозанати ва сиёсий қўллаб-қувватлаш ўрнига можароларнинг олдини олишга чинакам эътибор қаратиш зарур деб ҳисоблаймиз", деб қўшимча қилди Жапаров.

Агар сайланса, Қирғизистон Хавфсизлик Кенгашининг самарадорлиги ва шаффофлигини оширишда давом этади ва глобал муаммолар ва таҳдидларни бартараф этиш бўйича халқаро ҳамжамиятнинг биргаликдаги саъй-ҳаракатларига муносиб ҳисса қўшади.