Олимлар вазн йўқотиш учун мияга таъсир қилишнинг иккита усулини топди

Кембриж университети (Буюк Британия) олимлари мияга таъсир қилувчи ва вазн йўқотишга ёрдам берадиган иккита йўлни аниқладилар. Сичқонлар устида ўтказилган тадқиқот шуни кўрсатдики, бир хил рецептор, GIPRни фаоллаштириш ва блокировка қилиш ўхшаш натижаларни беради, аммо миянинг турли соҳалари орқали таъсир қилади.

Тадқиқот Nature Metabolism журналида чоп этилди.

Тадқиқотчилар иштаҳа ва метаболизмни тартибга солишда иштирок этадиган глюкозага боғлиқ инсулинотроп полипептид рецептор, GIPRнинг ролини ўрганишди. Олимлар миянинг айрим соҳаларида бу рецепторга эга бўлмаган генетик модификацияланган сичқонлардан фойдаланишди.

Маълум бўлишича, GIPRни фаоллаштирадиган дорилар асосан мия сопи устида ишлайди. Бу соҳада рецепторни фаоллаштириш иштаҳани пасайтиради ва вазн йўқотишга олиб келади.

Бир хил рецепторни блокировка қилиш бошқача таъсир кўрсатди. Бу ҳолда миянинг бошқа соҳаси, гипоталамус, калит эканлиги аниқланди. Олимларнинг фикрига кўра, гипоталамусдаги GIPR миянинг тўйиш сигналларига жавобини чеклайдиган ўзига хос "тормоз" вазифасини бажаради. Уни блокировка қилиш тўйиш сигналларининг кучлироқ бўлишига имкон беради, бу эса озиқ-овқат истеъмоли ва тана вазнининг камайишига ҳам ҳисса қўшади.

Тадқиқотчилар GIPRни блокировка қилиш бошқа семиришни даволаш усулларининг, жумладан, GLP-1 рецепторларини нишонга олувчи дориларнинг таъсирини кучайтириши мумкинлигини аниқладилар. Бу тамойил аллақачон ишлаб чиқилаётган баъзи дориларда қўлланилмоқда, аммо бундай комбинацияларнинг самарадорлиги ва хавфсизлиги клиник синовларда ҳали тасдиқланмаган.

Муаллифларнинг таъкидлашича, натижалар замонавий вазн йўқотиш дориларининг таъсир механизмини яхшироқ тушунишга ёрдам беради. Уларнинг фикрича, мия схемаларининг турли қисмларини нишонга олиш самаралироқ дори комбинацияларини ишлаб чиқиш ва камроқ ён таъсирлар билан кўпроқ вазн йўқотишга эришиш имконини беради.

Тадқиқот сичқонларда ўтказилди, шунинг учун кашф этилган механизмлар одамларда ҳам худди шундай ишлайдими ёки йўқми, ҳозирча номаълум.