Олимлар сайёраларнинг кетма-кет шаклланишининг илк далилини топишди

Европалик сайёрашунос олимлар силовсин юлдузлар туркумида жуда ғайриоддий LHS 1903 юлдузлар тизимини кашф этишди.

Унинг тузилиши Қуёш тизими сайёралари каби бир вақтнинг ўзида эмас, балки кетма-кет шаклланганлигини кўрсатади. Натижада, унинг баъзи қўшни сайёраларининг хусусиятлари тубдан фарқ қилади, деб хабар беради БелТА.

— Бу тизимни “ички” деб аташ мумкин — тошлоқ сайёралар одатда ўз юлдузларидан унчалик узоқ масофада шаклланмайди. Афтидан, бу тизимдаги охирги сайёра бошқа оламларига қараганда анча кечроқ, протопланетар дискдаги газ захиралари тугаганида шаклланган, деб тушунтирди Уорвик университети доценти Томас Уилсон.

Сайёрашунос олимларнинг тушунтиришича, сайёраларнинг шаклланишининг умумий қабул қилинган назарияларига кўра, юлдузлар атрофидаги барча оламлар тахминан бир вақтнинг ўзида шакллана бошлайди. Сайёраларнинг таркиби, ҳажми ва тузилиши улар протопланетар дискнинг қайси минтақаларини ҳосил қилганига боғлиқ. Ерга ўхшаш сайёралар юлдузнинг энг яқин қисмларида, юлдуз нури учувчан моддаларнинг кўп қисмини буғланган жойда, газ гигантлари эса протопланетар дискларнинг совуқ чеккаларида, музнинг катта захиралари сақланадиган жойларда ҳосил бўлади.

Европалик сайёрашунос олимлар бу қоиданинг бузилишининг биринчи мумкин бўлган мисолини CHEOPS орбитал телескопидан фойдаланиб, силовсин юлдузлар туркумида Ердан 4200 ёруғлик йили узоқликда жойлашган қизил митти LHS 1903 ни кузатишда топишди. Ушбу кичик юлдуз туркуми атрофида тадқиқотчилар тўртта сайёрани — юлдуз яқинида “супер ер”, бироз узоқроқда иккита кичик газ гиганти ва LHS 1903 дан анча узоқроқда яна бир катта тошлоқ сайёрани аниқлашди, деб хабар берди oz.inform.kz.