Европа Иттифоқи Венгрия ва Руминияга эътибор қаратиб, Европа Иттифоқи иқтисодиётига хавф туғдириши ҳақида огоҳлантирди

Европа Комиссияси Европа Иттифоқи мамлакатларини блокнинг иқтисодий рақобатбардошлигини ошириш учун ислоҳотларни тезлаштиришга чақирди ва Европа геосиёсий беқарорлик, глобал рақобатнинг кучайиши ва бюджетнинг доимий номутаносиблиги шароитида ўз мавқеини йўқотиш хавфи борлиги ҳақида огоҳлантирди.

Бу ҳақда Европа иқтисодиёти бўйича комиссари Валдис Домбровскис Брюсселда бўлиб ўтган матбуот анжуманида айтиб ўтди.

Комиссарнинг сўзларига кўра, Европа иқтисодиётининг барқарорлиги унинг ўсишига тўсқинлик қилаётган таркибий муаммоларни яширмаслиги керак.

"Ҳаракатсизликнинг нархи жуда юқори. Европа глобал жараёнларни шакллантириш ўрнига уларнинг объектига айланиш хавфи остида", деди Домбровскис.

Европа Комиссияси мамлакатларга тўртта соҳага эътибор қаратишни тавсия қилди: давлат молиясининг барқарорлигини таъминлаш, рақобатчилар билан инновациялар орасидаги фарқни камайтириш, энергия хавфсизлигини мустаҳкамлаш ва ишчи кучининг малакасини ошириш.

Домбровскис бюджет интизомига алоҳида эътибор қаратди. Европа Комиссиясининг ортиқча тақчиллик процедураси бўйича барча 10 та давлат (Франция, Италия, Бельгия, Польша, Венгрия, Словакия ва бошқалар) Брюсселнинг 2025 йилги мақсадларига эришганини эълон қилганига қарамай, Европа Иттифоқида фискал барқарорлик муаммолари сақланиб қолмоқда.

Венгрияда вазият хавотирли. Домбровскиснинг сўзларига кўра, мамлакатнинг ўсиб бораётган давлат харажатлари "Европа Иттифоқи Кенгаши тавсияларига риоя қилмаслик хавфини туғдиради", бу эса куздаёқ ортиқча тақчиллик процедурасининг кучайтирилишига олиб келиши мумкин.

Руминиянинг баҳоси янада қаттиқроқ бўлиб, "ортиқча макроиқтисодий номутаносиблик"га эга мамлакат мақомини сақлаб қолмоқда - бу Европа Иттифоқида ушбу номга эга бўлган ягона мамлакат.

Италия, Венгрия ва Словакия иқтисодий номутаносибликларга эга мамлакатлар сифатида таснифланган бўлиб қолмоқда, Греция, Нидерландия ва Швеция эса кўрсаткичларини яхшилаганидан сўнг ушбу тоифадан чиқарилди.

Шу билан бирга, Европа Комиссияси бюджет тақчиллигини ЯИМнинг 3% чегарасидан пастга туширишга муваффақ бўлган Малта учун ортиқча тақчиллик процедурасини ёпишни тавсия қилди. Болгария тескари йўналишда ҳаракат қилмоқда: Брюссел мамлакатга қарши янги ортиқча камомад процедураси учун йўл очиб берди, чунки ортиқча лимит энди қўшимча мудофаа харажатлари билан оқланмайди.

Ҳатто нисбатан барқарор молиявий аҳволга эга мамлакатларда ҳам хавотир қўнғироқлари пайдо бўлди. Масалан, Европа комиссарининг сўзларига кўра, Словениянинг бюджет тақчиллиги 2025 йилда ЯИМнинг 3% дан пастдан 2026 йилда 3,3% гача ва 2027 йилда 3,5% гача ўсиши прогноз қилинмоқда.

Янги энергетика инқирози шароитида Европа Комиссияси мамлакатларга илгари мудофаа харажатлари учун ажратилган бюджет имтиёзларини кенгайтиришни таклиф қилди. Энди давлатлар 2026-2028 йиллар даврида ЯИМнинг қўшимча 0,6% ни электр тармоқларини модернизация қилишдан тортиб, иссиқлик насослари ва электр транспорт воситаларини субсидиялашгача бўлган қазилма ёқилғиларга қарамликни камайтириш лойиҳаларига сарфлашлари мумкин бўлади.

Шу билан бирга, Брюссел универсал ёқилғи субсидиялари ва акциз солиғини камайтириш амалиётини танқид қилди.

"Талабни рағбатлантириш орқали таъминот шокига қарши курашиб бўлмайди. Агар мамлакатлар қазилма ёқилғи истеъмолини субсидиялаштирса, бу фақат юқори энергия нархларини сақлаб қолади", деди Домбровскис.

Европа Комиссиясининг фикрига кўра, рақобатбардошликни янада мустаҳкамлаш ва фискал барқарорликни сақлаш Европада узоқ муддатли иқтисодий заифлашувнинг олдини олишнинг калитидир.