Евроиттифоқ эҳтимолий авиаёқилғи тақчиллигига тайёргарлик кўришни бошлади

Европа Иттифоқи Ҳўрмуз бўғози атрофидаги кескин вазият фонида авиа ёқилғи тақчиллиги эҳтимолига тайёргарлик кўришни бошлади. Брюсселда ўтган брифингда Европа комиссияси вакили Анна-Кайса Итконен бу ҳолат ҳозирча реал муаммога айланмаганини, бироқ хавф тобора ортиб бораётганини таъкидлади.

Унинг сўзларига кўра, агар Ҳўрмуздаги вазият узоққа чўзилса, Европа комиссияси мувофиқлаштирилган чоралар кўришга тайёр.

Европа эҳтиёжининг тахминан 70 фоизи маҳаллий нефтни қайта ишлаш заводлари ҳисобидан қопланади, қолган қисми эса импорт орқали таъминланади. Шу билан бирга, Европа мамлакатлари қонунчиликка мувофиқ камида 90 кунлик нефт ва нефт маҳсулотлари захираларига эга. Бу омил қисқа муддатда тўлиқ тақчиллик хавфини пасайтиради.

Бироқ мутахассислар вазиятни жиддий баҳоламоқда. Халқаро ҳаво транспорти ассоциацияси (IATA) раҳбари Уилли Уолшга кўра, май ойи охирига бориб Европада айрим рейслар бекор қилиниши мумкин. У айни пайтда Осиёнинг айрим ҳудудларида бундай муаммолар аллақачон кузатилаётганини айтди.

Халқаро энергетика агентлиги раҳбари Фотих Бирол эса Европада авиакеросин захиралари тахминан олти ҳафтага етишини билдирди. У Ҳўрмуз бўғози билан боғлиқ инқирозни охирги йиллардаги энг йирик энергетик силжишлардан ҳам каттароқ деб баҳолади.

Шу фонда авиация соҳаси вакиллари ҳукуматлардан шошилинч чоралар кўришни талаб қилмоқда. Жумладан, Германиянинг BDL ассоциацияси стратегик ёқилғи захираларини ишга тушириш, НАТО қувур тизимидан фойдаланиш ва экологик талабларни вақтинча юмшатишни таклиф қилган.

Аввал Европага авиақатнов ёқилғисининг катта қисми Яқин Шарқдан келар эди. Ҳозир эса мамлакатлар АҚШдан импортни оширишга ҳаракат қилмоқда. Бироқ бу етказиб беришлар йўқолган ҳажмнинг фақат ярмини қопламоқда.

Ёқилғи нархларининг ўсиши аллақачон авиакомпаниялар қарорларига таъсир кўрсатмоқда. Масалан, Lufthansa ўзининг айрим бўлинмаларини ёпиш ва кам самарали самолётларни эксплуатациядан чиқаришни бошлаган.

Хулоса қилиб айтганда, Ҳўрмуз бўғози атрофидаги геосиёсий кескинлик нафақат минтақавий, балки глобал иқтисодий оқибатларга олиб келмоқда. Агар вазият барқарорлашмаса, Европа авиация соҳаси биринчи бўлиб бу босимни сезиши мумкин.