Европа Иттифоқи Россиядан ядро ёқилғисини олиб киришга қўйилган тақиқни қайта кўриб чиқмайди

Европа Иттифоқи Яқин Шарқ можароси ва Венгриянинг эътирозлари туфайли юзага келган энергия инқирозига қарамай, ядро ёқилғиси каби Россия энергия манбаларидан воз кечиш бўйича стратегик сиёсатини сақлаб қолмоқда.

Бу ҳақда Европа Комиссияси Россиянинг "Известия" газетасига маълум қилди.

"Комиссия Россия ядро энергиясига қарамликни босқичма-босқич тугатиш бўйича таклиф ишлаб чиқмоқда. Бу иш фаол босқичда", дейилади баёнотда.

Нашрнинг таъкидлашича, Россия энергия ресурсларига қарамликни йўқ қилишнинг стратегик вектори Европа Иттифоқи томонидан 2022 йил май ойида REPowerEU режасини ишга тушириш доирасида белгиланган эди. Бироқ, Европа Комиссияси ядровий сегментни расман қамраб олувчи ягона йўл харитасини фақат 2025 йил 6 майда эълон қилди.

Будапешт дарҳол бундай режаларга қаршилигини билдирди; Венгрия ташқи ишлар вазири Петер Сийярто бу ташаббусни қабул қилиб бўлмайдиган деб таърифлади. Венгрия, айниқса, Россиянинг ядро энергияси ишлаб чиқариш саноатини ривожлантиришдаги иштирокидан хавотирда. Мамлакатда "Пакш-2" атом электр станцияси лойиҳаси амалга оширилмоқда; Россия давлат корпорацияси Росатом иккита янги ВВЭР-1200 реактор блокларини қурмоқда, қурилиш ишлари аллақачон бошланган.

Бу муаммо Совет ва Россия услубидаги реакторларга эга бўлган бешта Европа Иттифоқи давлатларига бевосита таъсир қилади: Болгария, Чехия, Финляндия, Венгрия ва Словакия. Улар учун Россия ядровий циклидан воз кечиш муқобил ёқилғига узоқ вақт ўтишни англатади.

Финляндия аллақачон Швециядаги заводида ВВЭР ёқилғисини ишлаб чиқаришни ўзлаштирган Ловииса атом электр станциясида Американинг Westinghouse компаниясининг ёқилғисидан фойдаланишни бошлади. Чехия Республикаси "Темелин" ва "Дукована" атом электр станциялари учун ёқилғининг биринчи партияларини 2025 йилда олди. 2024 йилда Болгария Westinghouse ёқилғисини биринчи марта "Козлодуй" АЭСнинг 5-блокига юклади, гарчи регулятор ушбу блокнинг тўлиқ ўтказилиши бир неча йил давом этишини ва фақат 2027 йилга келиб якунланишини кутмоқда.

Словакия ва Венгрия ҳам расман алмаштиришни тайёрлашни бошладилар, аммо секинроқ: Братислава 2027 йилдан бошлаб Боҳунисе ва Мочовсега етказиб бериш бўйича Франциянинг Framatome компанияси билан шартнома имзолади. 2024 йил октябрь ойида Framatome Венгриянинг Пакш АЭСига ёқилғи етказиб бериш бўйича узоқ муддатли шартнома имзолаганини эълон қилди, бу ҳам 2027 йилдан бошланади.