Венгрия Россияни илк бор расман таҳдид деб атади

Петер Мадьярнинг янги ҳукумати Виктор Орбаннинг кўп йиллик Россияпараст сиёсатидан сўнг Будапештнинг Москвага нисбатан сиёсатини ўзгартирмоқда.

Венгриянинг янги ҳукумати Россиянинг ҳаракатларини мамлакат, Европа ва жаҳон тартиби учун таҳдид деб расман атади. Бу ҳокимият алмашганидан сўнг Будапешт ташқи сиёсий курсини жиддий қайта кўриб чиқаётганини англатади.

Тегишли позиция сентябрь ойида бўлиб ўтадиган БМТ Бош Ассамблеясининг 81-сессиясида Венгрия делегацияси учун берилган кўрсатмаларда баён этилган. Ҳужжатни Бош вазир Петер Мадьяр имзолаган. У Венгриянинг расмий нашри — Magyar Közlönyда эълон қилинган.

«Венгрия Россиянинг ҳарбий агрессиясини қоралайди, Украинанинг халқаро миқёсда тан олинган чегаралари доирасидаги суверенитети ва ҳудудий яхлитлигини тўлиқ қўллаб-қувватлайди ҳамда Украинанинг ўзини ҳимоя қилиш ҳуқуқини тан олади», — дейилади ҳужжатда.

Шунингдек, ҳужжатда Россиянинг ҳаракатлари Венгрия, Европа ва жаҳон тартиби учун таҳдид экани ҳамда Закарпатьеда яшовчи венгр миллатига мансуб аҳолига жиддий хавф туғдираётгани қайд этилган.

Будапешт шу билан бирга барқарор тинчликка эришиш ва Украинага узоқ муддатли хавфсизлик кафолатларини бериш мақсадида музокараларни бошлашга қаратилган саъй-ҳаракатларни қўллаб-қувватлашини билдирди.

Янги позиция Виктор Орбан бошчилигидаги аввалги ҳукумат сиёсатидан сезиларли даражада чекинишни англатади.

Россия-Украина уруши бошланганидан сўнг Орбан ҳукумати Москва билан яқин муносабатларни сақлаб қолди, Россияга қарши Европа Иттифоқи санкциялари ва Украинани молиявий қўллаб-қувватлаш бўйича қарорларни бир неча бор кечиктирди ёки блоклади, Киевга қурол етказиб бериш ва Украинанинг Европа Иттифоқига аъзо бўлиш жараёнини тезлаштиришга қарши чиқди. Венгрия, шунингдек, Россия энергетика ресурсларини импорт қилишга қаратилган Европа чекловларидан истиснолар олишга ҳаракат қилди.

2024 йил июль ойида Орбан Москвага ташриф буюриб, Россия президенти Владимир Путин билан учрашди. Бу ташриф Европа Иттифоқи раҳбарияти томонидан кескин танқид қилинди. Кейинги йилларда ҳам Будапешт Европа Иттифоқи ичида Россия ва Украина билан муносабатлар масаласида алоҳида позицияни сақлаб келди.

Ҳатто 2026 йил бошида Орбан ҳукумати Украинани молиявий қўллаб-қувватлаш учун мўлжалланган 90 миллиард евролик Европа пакетини блоклаган эди.

Апрель ойидаги парламент сайловларида Орбан мағлуб бўлганидан сўнг Москва ҳам ҳокимият алмашиши Россиянинг Венгрия билан муносабатларини ўзгартириши мумкинлигини тан олди.

Петер Мадьяр апрель сайловларида унинг «Тиса» партияси ғалаба қозонганидан сўнг мамлакатнинг ташқи сиёсий курсини ўзгартириш нияти борлигини билдирди.

Сайловдан кейинги биринчи матбуот анжуманида у Украинани уруш қурбони деб атади ва унинг ҳудудий яхлитлиги ҳамда суверенитетини ҳимоя қилиш ҳуқуқи борлигини таъкидлади.

Янги ҳукумат Киев билан муносабатларни ҳам яхшилади ва бир қатор баҳсли масалаларни, жумладан, Закарпатьеда яшовчи венгр миллатига мансуб аҳоли билан боғлиқ масалаларни ҳал қилди.