Европа Иттифоқи ҳали Украинага молиявий ёрдамни оширишга тайёр эмас

Европа Комиссияси Киевнинг тўловларни тезлаштириш ва тахминан 23 миллиард евролик мудофаа бюджети тақчиллигини ёпиш ҳақидаги илтимосига қарамай, Украина учун тасдиқланган 90 миллиард евролик молиявий ёрдам пакетини (2026-2027 йиллар учун) қайта кўриб чиқиш режасида йўқ.

Бу ҳақда Европа Комиссияси вакили Паула Пиньо Брюсселда бўлиб ўтган брифингда маълум қилди.

"Ҳозирча биз жуда катта миқдордаги маблағ ажратиш жадвалида кўзда тутилган нарсаларга эътибор қаратмоқдамиз", деди у Украинанинг ўсиб бораётган эҳтиёжлари ва Россиянинг кескинлашувини ҳисобга олган ҳолда, қўшимча молиялаштириш бўйича муҳокамани бошлаш керакми ёки йўқми деган саволга жавобан.

Ўтган ҳафта Украина Президенти Владимир Зеленский иттифоқчиларни Мудофаа вазирлиги бюджети тақчиллигини қоплаш учун қўшимча маблағ топишга чақирди. Хусусан, у 2027 йилга режалаштирилган маблағларнинг бир қисмини Европа кредитидан муддатидан олдин чиқаришни таклиф қилди. Киев шунингдек, музлатилган Россия давлат активларидан фойдаланиш масаласини яна бир бор таъкидлади.

Бироқ, Европа Комиссияси ҳозирча тасдиқланган схемани ўзгартириш ниятида эмаслигини аниқ айтди. Пинҳо кредит тасдиқланганда, 90 миллиард евро Украинанинг 2026-2027 йиллардаги бюджети ва мудофаа эҳтиёжларининг тахминан учдан икки қисмини қоплаши тахмин қилинганини таъкидлади. Европа Иттифоқи ҳисоб-китобларига кўра, қолган учдан бир қисми халқаро ҳамкорлар томонидан таъминланиши керак.

"Бу бизнинг ҳозирги диққат марказимиз", деди Европа Иттифоқи вакили, Украинанинг "жуда юқори эҳтиёжлари" ва Россиянинг кейинги тажовузини тўхтатиш қобилиятини кучайтириш зарурлигини тан олиб.

Европа Комиссияси кредитни икки қисмга ажратди - 2026 ва 2027 йиллар учун ҳар бири 45 миллиард евро. Жорий йил учун маблағлардан тахминан 28,3 миллиард евро Украинанинг мудофаа саноати салоҳияти учун ва 16,7 миллиард евро бюджетни қўллаб-қувватлаш учун ажратилган.

Бироқ, Киев келишилган маблағ етарли эмаслигини даъво қилмоқда. Зеленскийнинг таъкидлашича, Европа Иттифоқи тўловларни фақат йил ўрталарида амалга ошира бошлаган ва Мудофаа вазирлигида тахминан 23,1 миллиард евро камомад қолган. Бунга ходимлар, ижтимоий нафақалар ва қурол-яроғ сотиб олиш харажатлари, жумладан, 2027 йил бошида етказиб бериш учун тахминан 6 миллиард евро олдиндан тўловлар киради.

Украинанинг янги мудофаа вазири Евген Хмара ҳам келгуси йил учун ажратилган 45 миллиард евронинг бир қисмини муддатидан олдин ажратишни сўрамоқда. Реутерс агентлигининг хабар беришича, Киев халқаро ҳамкорлари учун батафсил "уруш стратегияси"ни тайёрламоқда, тезлаштирилган молиялаштиришни оқлаш учун зарур лойиҳалар ва харажатларни санаб ўтмоқда.

Америка молиявий ёрдамининг катта қисмининг олиб қўйилиши ва бошқа баъзи мамлакатларнинг чекланган ҳиссалари фонида, камомадни қоплаш умидлари реал эмас. Фақат Буюк Британия ва Норвегия Украинага сезиларли ёрдам кўрсатишда давом этмоқда.

Шу фонда бир нечта Европа Иттифоқи мамлакатлари музлатилган Россия активларидан Украинани молиялаштириш учун фойдаланиш бўйича баҳсли масалани қайта кўриб чиқишга уринмоқда.

Швеция, Нидерландия, Полша ва Испания Европа Комиссиясини Европа Иттифоқида музлатилган тахминан 210 миллиард евролик Россия активларидан фойдаланишнинг янги вариантларини ўрганишга чақирди, уларнинг аксарияти Бельгиянинг Эурослеар банкида сақланмоқда.

Бироқ, ҳатто Европа Иттифоқи ичида ҳам ечим сиёсий ва ҳуқуқий жиҳатдан мураккаблигича қолмоқда. Европа Комиссияси тўртта давлатнинг таклифларини диққат билан ўрганишини маълум қилди, аммо ҳали янги механизмни тақдим этмади.

Шунинг учун ҳозирда анча аниқ қарама-қаршилик пайдо бўлмоқда: Украина бу йил аллақачон пайдо бўлган камомад ҳақида гапирмоқда ва Европа молиялаштиришини тезлаштириш ёки кўпайтиришни сўрамоқда, Европа Комиссияси эса ҳисоб-китобини икки йил давомида дастлабки 90 миллиард еврога асослашда давом этмоқда ва қолган учдан бир қисмини бошқа ҳамкорлар қоплашини кутмоқда.