Энергетик инқироз тоза энергияга ўтишни тезлаштирмоқда

The New York Times маълум қилишича, нефть ва газ таъминотидаги узилишлар туфайли юзага келган ҳозирги энергетик инқироз ҳатто 1970 йиллардаги инқирозлардан ҳам жиддийроқ бўлиши мумкин. Шу билан бирга, бу ҳолат дунё мамлакатларини тоза ва барқарор энергия манбаларига тезроқ ўтишга ундамоқда.

Шри-Ланка ва Мьянмада ёқилғи тақсимоти чекланди. Филиппинда бензин ва электр энергиясини тежаш мақсадида тўрт кунлик иш ҳафтаси жорий этилди. Бангладешда эса электр энергиясини аҳоли ва бизнес эҳтиёжларига йўналтириш учун университетлар вақтинча ёпилди. Ҳиндистон бўйлаб кўплаб оилалар ва ресторанлар газ танқислиги сабаб ўтинда овқат тайёрламоқда. Авиакомпаниялар эса рейсларни бекор қилмоқда.
Эрон билан боғлиқ уруш туфайли юзага келган энергетик инқирознинг дастлабки босқичи қанчалик оғир бўлмасин, вазиятнинг кейинги ривожи янада қийин бўлиши кутилмоқда.
Ҳиндистон, Индонезия ва Вьетнам каби давлатлар газ нархининг ошишига жавобан кўмирдан фойдаланишни кўпайтирмоқда. Бироқ узоқ муддатли истиқболда бу инқироз, айниқса Осиё ва Европада, тоза энергия технологияларига ўтишни янада тезлаштиради.
Бу — тарихда илк бор юз бераётган нефть инқирози бўлиб, бунда нефть ва газга муқобил ечимлар — қуёш панеллари, шамол генераторлари, электромобиллар ва аккумуляторлар — ҳам арзон, ҳам кенг тарқалган ҳолга келган.
Уруш бошланганидан бери Хитойнинг энг йирик учта аккумулятор ишлаб чиқарувчисининг бозор қиймати тахминан 20 фоизга, яъни жами 70 миллиард долларга ошган.
Тоза энергияга ўтиш суръатини белгилаётган ҳукуматлар учун Покистоннинг сўнгги тажрибаси фойдали бўлиши мумкин. Бу мамлакат 2022 йилда Украинадаги можаро бошланганидан сўнг юзага келган энергетик шокдан жиддий жабр кўрган ва газ импорти кескин қимматлашгани сабаб уни тўлаш имкониятидан маҳрум бўлган. Натижада кўплаб газ етказиб бериш ҳажмлари молиявий имконияти юқори бўлган Европа давлатларига йўналтириб юборилган.
Бироқ Хитойдан арзон қуёш панелларининг оммавий кириб келиши Покистон энергетика тизимини тубдан ўзгартирди ва суюлтирилган табиий газ танқислигига бўлган қарамликни камайтиришга ёрдам берди. Бугунги кунда қуёш энергияси мамлакат электр энергиясининг қарийб 30 фоизини таъминламоқда, ҳолбуки 2020 йилда бу кўрсаткич атиги 3 фоизни ташкил этган эди.