БМТ Бош котиби: "Дунёда халқаро ҳуқуқ устуворлиги ўрмон қонунларига йўл очиб бермоқда"

БМТ Бош котиби Антониу Гутерриш сўнгги йилларда глобал ҳуқуқий тизимнинг заифлашуви ҳақида огоҳлантирди.

Гутерриш бу баёнотни Хавфсизлик Кенгашининг халқаро ҳуқуқ бўйича очиқ мунозарасида айтди.

Гутерреш қонун устуворлиги глобал тинчлик ва хавфсизликнинг пойдевори эканлигини таъкидлади, аммо ҳозирда хавфли тенденция кузатилмоқда: "Дунёда халқаро ҳуқуқ устуворлиги тобора кўпроқ ўрмон қонунларига йўл бермоқда".

У сўнгги 80 йил ичида ривожланган халқаро ҳуқуқий тизим инсониятни катта фалокатдан ҳимоя қилишга ёрдам берганини эслатди: "Бу тизим инсониятга учинчи жаҳон урушидан қочишга ёрдам берди".

Унинг сўзларига кўра, мавжуд қоидалар куч ишлатишни тақиқлайди ва барча давлатларни ягона ҳуқуқий доирада боғлайди.

Гутерреш халқаро ҳуқуқ, айниқса заиф мамлакатлар учун жуда муҳимлигини қўшимча қилди: "Халқаро ҳуқуқ учинчи давлатлар учун тенглик, суверенитет ва адолатни ваъда қиладиган ҳаёт чизиғидир".

БМТ Бош котиби куч ишлатишнинг ноқонуний қўлланилиши, фуқаролик инфратузилмасига ҳужумлар ва гуманитар ёрдамга тўсқинлик қилиш хавфли прецедентлар яратишини таъкидлади. Бу жараёнлар давлатлар ўртасида ишончсизлик ва тарқоқликка олиб келади.

Гутерреш бу борада БМТ Хавфсизлик Кенгашининг алоҳида ролини таъкидлади: "Хавфсизлик Кенгаши барча аъзо давлатлар номидан тинчлик ва хавфсизлик масалалари бўйича қарорлар қабул қилиш ваколатига эга бўлган ягона органдир. Айнан шунинг учун ислоҳотлар зарур".

БМТ раҳбари давлатларга аниқ мурожаат қилди: "БМТ Низомининг мақсадлари ва тамойиллари ихтиёрий эмас. Низолар тинч йўл билан ҳал қилиниши, инсон ҳуқуқлари ҳимоя қилиниши ва халқаро ҳуқуқ ҳурмат қилиниши керак. Барқарор тинчлик фақат халқаро ҳуқуққа асослангандагина мумкин ва можароларнинг сабабларини бартараф этмасдан ҳақиқий барқарорликка эришиб бўлмайди".