Turkiya asta-sekin plastikdan voz kechadi

Turkiya bir marta ishlatiladigan plastik mahsulotlarni bosqichma-bosqich bekor qiladigan yangi qoida tayyorlamoqda.

Turkiyaning Atrof-muhit, shaharsozlik va iqlim o‘zgarishi vazirligi plastik ifloslanishni kamaytirishga qaratilgan yangi qoida loyihasini ishlab chiqdi. Hujjat tabiat va suv resurslariga jiddiy zarar yetkazadigan bir martalik ishlatiladigan plastik mahsulotlarni bosqichma-bosqich yo‘q qilishni nazarda tutadi.

Tashabbus doirasida bir qator bir martalik mahsulotlarni joriy etishni taqiqlash rejalashtirilgan. Ular qatoriga plastik vilkalar, pichoqlar, qoshiqlar, tayoqchalar, kengaytirilgan polistiroldan tayyorlangan tarelkalar va oziq-ovqat konteynerlari, stakanlar va ichimlik konteynerlari, plastik trubkalar, plastik tutqali paxta tayoqchalari hamda plastik shar tayoqchalari kiradi.

Qoidalar kuchga kirgandan so‘ng, ular ekologik toza muqobillar bilan almashtiriladi. Masalan, plastik konteynerlar va stakanlar qog‘oz bilan, plastik idishlar yog‘och bilan, ichimlik aralashtirgichlar qog‘oz yoki yog‘och bilan almashtiriladi. Paxta tayoqchalari ham yog‘och asoslar bilan ishlab chiqariladi.

Turkiya Atrof-muhit vazirligining hisob-kitoblariga ko‘ra, bunday mahsulotlarni yo‘q qilish yiliga taxminan 1,5 million tonna CO₂ ga teng karbonat angidrid chiqindilarining oldini oladi va chiqindilarni boshqarish xarajatlarini taxminan 1,5 milliard turk lirasiga kamaytiradi.

Rasmiylar siyosatning asosiy maqsadi nafaqat plastmassani bir martalik qog‘oz yoki yog‘och buyumlar bilan almashtirish, balki asta-sekin qayta ishlatiladigan yechimlarga o‘tish ekanligini ta’kidlamoqda. Xususan, fuqarolarga shisha, metall va chinni buyumlardan yasalgan bardoshli dasturxon va idishlardan foydalanish tavsiya etiladi.

Hujjat "Nol chiqindi" dasturi doirasida tayyorlangan va muhokama qilish uchun davlat idoralari, sanoat vakillari va jamoat tashkilotlariga taqdim etilmoqda. Nizomning yakuniy versiyasi shu yil oxirida kuchga kiradi.

Ilmiy tadqiqotlarga ko‘ra, dunyoda ishlab chiqarilgan plastmassaning qariyb 40 foizi bir martalik buyumlardir. Ushbu chiqindilarning katta qismi samarasiz qayta ishlash tizimlari tufayli atrof-muhitga tushadi.

Dengiz chiqindilarining taxminan 80 foizi bir marta ishlatiladigan plastik buyumlardan va baliq ovlash asboblaridan olingan plastik komponentlardan tashkil topgani ta’kidlandi. Shuning uchun ko‘plab mamlakatlar bu sohada o‘z siyosatini kuchaytirmoqda.

2019 yilda Yevropa Ittifoqi 27 ta Yevropa davlatini bir qator bunday mahsulotlarni ishlab chiqarishni taqiqlash yoki qat’iy cheklash majburiyatini yuklovchi bir martalik plastik direktivani qabul qildi, deb xabar berdi kazinform.