Nega dunyoda mis narxi jadal qimmatlashmoqda?

Jahon bozorida mis narxi so‘nggi yillarda jadal oshib, metallning investision jozibadorligi oltin darajasiga yaqinlashdi. Rossiya prezidentining investisiya-iqtisodiy hamkorlik bo‘yicha maxsus vakili Kirill Dmitriyev misni «yangi oltin» deb atadi.

Sentyabr oyi o‘rtasida London metall birjasida misning uch oylik fyucherslari tonnasi 14 800 dollardan oshdi. Comex birjasida esa metall narxi funti uchun 6,9285 dollarga yetib, tarixiy yuqori ko‘rsatkichni qayd etdi. So‘nggi bir yilda mis taxminan 47 foizga qimmatlagan.

Mutaxassislar bunga bir nechta omil sabab bo‘layotganini aytmoqda. AQShning tarif siyosatidagi noaniqlik metall zaxiralarining Amerikaga yo‘nalishiga olib kelgan. Shu bilan birga, Chili va Kongoda mis qazib olish hajmining kamayishi global taklifni qisqartirmoqda.

Misga bo‘lgan talabning o‘sishida sun’iy intellekt sohasining rivojlanishi ham muhim rol o‘ynamoqda. Data-markazlar, elektr tarmoqlari, transformatorlar va sovitish tizimlarida katta miqdorda mis ishlatiladi. Elektromobillarda ham oddiy avtomobillarga nisbatan bir necha barobar ko‘proq mis qo‘llanadi.

S&P Global prognozlariga ko‘ra, 2040 yilga borib dunyoda mis iste’moli 50 foizga oshishi mumkin. Yangi konlarni ishga tushirish esa 10–30 yilgacha vaqt talab qiladi. Shu bois talab va taklif o‘rtasidagi farq kelgusi yillarda yanada kengayishi mumkin.

Rossiya mis qazib olish bo‘yicha dunyoda yetakchi davlatlardan biri hisoblanadi. Mamlakat yiliga taxminan 1,3 million tonna mis ishlab chiqaradi. Rossiyadagi mis zaxiralari qariyb 100 million tonnaga baholanmoqda.

Mutaxassislar yangi loyihalar amalga oshirilsa, Rossiya 2035 yilga borib mis qazib olish hajmini yiliga 2,5 million tonnagacha oshirishi mumkinligini ta’kidlamoqda.

Misga bo‘lgan talabning o‘sishi va yangi konlarni ishga tushirishning uzoq davom etishi metall narxiga bosimni saqlab qolishi mumkin. Shu sababli mis sun’iy intellekt, energetika va elektromobillar davrida strategik xomashyolardan biriga aylanmoqda.