Қишлоқ одамларининг баҳор пайти жуда ишлари қизийди. Пахта яганалаш, дала ишлари, чорваларни боқиш, шу билан бирга миллий матоларимизнинг асоси ипак қуртини боқиш. Ҳаммасидан мана шуниси жуда қийин. Ипак қурти катта бўлиб, япроқларни еб, пилла ўрашга киришади. Шу пайтда қуртларга тоза ва қулай ўсимликлар устига қўйилиши керак. Болалигимда бу меҳнатларнинг барчасини бажариб вояга етдик. Бир куни одамларимиз чўп чопиб келиш учун тараддуд кўрдилар, ўшанда 5-синф эдим чамамда.
Қишлоқ одамлари ҳамжиҳат эмасми, жамоадаги бир неча одамлар йиғилишиб, чўп чопиб олиб келишга чўлга кетишди. Биласиз, бизнинг Қорақалпоқда ҳам қумликлар кўп. Ҳамма бориб чўп чопиш учун қумликлар оралаб кетади.
Менинг меҳрибон отам ҳам шулар орасида эди. Чўп чопиб юриб қум тепаликлардан бир-иккитасидан ўтиб кетиб қолади. Изига қайтиб ҳамроҳларини топа олмай қолади. 18-май. Ёз каби иссиқ кунлар. Қуёш йўналишига қараб отам кетаверади. Лекин бошқа йўлдан олдинга қараб кетаётганини билмаган. Амударёнинг бўйида Чилпиқ қўрғони бор. Шу қўрғон ёнларидан кирган отажоним кечгача қумликларда йўл босиб юраверган. Сувсизлик, чарчоқ анча ҳолдан тойдирган. Кеч туша бошлаган. Қум ичкарисига кириб кетадиган йўллардан чиқиб қолган. Машиналар ўтган онда-сонда, лекин ҳеч қайсиси олиб кетмаган. Бир пайт икки тракторни кўриб, қўлларини кўтарган, сўйлашга тиллари ҳам айланмай қолган. Шу вақтда отам чама билан 70 ёшлар атрофида бўлган. Тракторчилар отамнинг ёнига келиб, унинг аҳволини сўраб, сув бериб, анча ўзига келтирган. Ёнларига миндириб уйгача олиб келдилар. Отам худди фронтдан қайтгандай йиғлаб олдига югурганман, чунки бола ақлим нималарга бормади, чўлда ҳар хил ҳайвонлар бор, сувсизлик, йўқолиб йўл тополмай бир нима бўлиб қолса...
Бу инсонлар ўзимизнинг Амударё тумани собиқ Охунбобоев жамоа хўжалигидан экан. Онам уларга раҳмат айтиб, йиғлаб-йиғлаб кузатиб қолганлар.
Отам сўзлай олмай, йиғлаб-йиғлаб ўтирдилар. Тракторчи амакилардан отам бир умр миннатдор бўлдилар, излаб бораман, ўғилларимни, дер эдилар. Лекин исмларини сўрашни ҳам хаёлимизга келтирмабмиз. Амакилар бўлмаганда биз отамдан айрилиб қолардик.
Жамоа хўжалиги раиси ҳам жуда хавотирланиб, қумликларга одамлар юбориб излатдилар, топломаганлар. Ўша пайтда Рация телефон орқали хабарларини билгач, уйга зудлик билан етиб келганлар. Маҳалламиздаги барча одамлар отамни кўриш учун уйга келганлар, отам жуда табаррук инсон эдилар. Бир умр китоб ўқиб, намозхон бўлганлар. Умрининг охиригача отам ўша амакиларни излаб бориб кўриш умидида яшадилар. Оллоҳ умр бериб отажоним 84 йил умр кўрдилар, доим уларни дуо қилдилар. Отам балки дунёдан қарздорлик ҳисси билан ўтгандир, мен бу хотирам орқали отамнинг қарзини узсам, не ажаб.
Илоҳим, ҳаётда яхши одамлар кўп бўлсин. Ўша амакилар ёрдами сабаб тирик қолган отам акажонимнинг тўйларини кўрдилар, набираларни суйдилар, менинг камолимни кўриб, ҳаётдан кўнгли тўқ бўлиб ўтиб кетдилар, аммо уни нақ йўқолишдан сақлаб қолган амакиларимни кўриш умидида яшадилар. Онам ва мен амакилардан кўп нарса сўраб қолмабмиз, ўзим ҳам уларни излаб топардим. Отамизни соғ-омон кўрганимиз бошқа ҳамма нарсани унутибмиз. Илоҳим, Оллоҳ уларни мукофотласин, бир қултум сув берган инсонлар умрини гулдай гўзал қилган бўлсин.
Гулойим Бегжонова
Қорақалпоғистон Республикаси
Амударё тумани 11-сонли мактаб ўқитувчиси.
