Anqarada NATOning tarixiy sammiti boshlandi

7–8 iyul kunlari Turkiya raisligida Anqara shahrida so‘nggi yillardagi eng muhim NATO sammitlaridan biri bo‘lib o‘tmoqda.

Sammitda Alyansga a’zo 32 davlat rahbarlari, Osiyo–Tinch okeani mintaqasidagi hamkor mamlakatlar va taklif etilgan mehmonlar, jumladan, Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy ishtirok etmoqda.

NATO bosh kotibi Mark Ryuttening aytishicha, uchrashuv amaliy natijalarga qaratilgan bo‘ladi. Unga ko‘ra, ittifoqchilar o‘tgan yilgi sammitda qabul qilingan majburiyatlarning bajarilishi, mudofaa xarajatlarini yalpi ichki mahsulotning 5 foizigacha oshirish, qurol-yarog‘ ishlab chiqarishni ko‘paytirish hamda Ukrainaga ko‘rsatilayotgan yordamni muhokama qiladi.

Ryutte Kiyevni ham jang maydonida, ham ehtimoliy tinchlik muzokaralari oldidan imkoni qadar mustahkamlash zarurligini ta’kidladi.

Turkiya vise-prezidenti Jevdet Yilmaz bo‘lajak sammitni tarixiy uchrashuv deb atab, u jahon xavfsizlik tizimida katta o‘zgarishlar yuz berayotgan davrda o‘tayotganini qayd etdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ishtirokchilar jamoaviy mudofaa masalalarini «360 daraja» tamoyili asosida ko‘rib chiqadi va mudofaa sohasiga yangi investisiyalarni muhokama qiladi.

Yilmaz, shuningdek, Turkiya o‘zining mudofaa sanoati, diplomatik sa’y-harakatlari va xavfsizlik tizimi tufayli xavfsizlik masalalari muhokamasining jahon markazlaridan biriga aylanganini bildirdi. U 2026 yil mamlakat uchun «Sammitlar yili» deb e’lon qilinganini eslatib, NATO sammitidan keyin Turkiya Turkiy davlatlar tashkiloti sammiti hamda BMTning iqlim o‘zgarishiga bag‘ishlangan COP31 konferensiyasiga mezbonlik qilishini aytdi.

Forumning birinchi kuni NATO tarixidagi eng yirik Mudofaa sanoati forumi o‘tkaziladi. Unda Turkiya o‘z harbiy-sanoat majmuasi yutuqlarini namoyish etadi. Shuningdek, Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdog‘an bilan AQSh prezidenti Donald Tramp o‘rtasida uchrashuv bo‘lishi kutilmoqda.

Istanbul Savdo palatasi raisi Shekib Avdag‘ich sammitda umumiy iqtisodiy hajmi taxminan 70 trillion dollarga teng bo‘lgan 40 dan ortiq davlat vakillari ishtirok etayotganini ma’lum qildi. Uning fikricha, forum Turkiyaning Yevropa xavfsizlik arxitekturasidagi strategik ahamiyati ortib borayotganini tasdiqlaydi hamda mudofaa sanoati sohasida yangi hamkorlik imkoniyatlarini ochadi.

Sammitning asosiy mavzularidan biri «NATO 3.0» konsepsiyasi bo‘lib, u transatlantik birlikni saqlagan holda Yevropa ittifoqchilarining jamoaviy mudofaadagi rolini kuchaytirishni nazarda tutadi.

Uchrashuv yakunida ishtirokchi davlatlar harbiy xarajatlarni oshirish, mudofaa ishlab chiqarishini kengaytirish va Ukrainani qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha yangi majburiyatlarni qabul qilishi kutilmoqda.