Tramp 40 yil oldin Eronga hujum qilishini aytganmidi?

AQSh prezidenti Donald Tramp Eronga nisbatan taxminan 40 yildan beri dushmanlik munosabatda bo‘lib keladi. Bu tendensiya 1980 yillarga, Eronda garovga olinganlar inqirozi va Iroq bilan urush davridan boshlanadi, deb xabar beradi Italiyaning Ansa.it axborot agentligi.

"Epik g‘azab" operasiyasi boshlanishidan 40 yildan ko‘proq vaqt oldin, Eron Donald Tramp uchun asosiy qiziqish mavzularidan biri edi. O‘sha paytda Tramp nafaqat ko‘chmas mulk magnati va muvaffaqiyatli biznesmen edi, u teleko‘rsatuvlarda ishtirok etgan, «Saturday Night Show» kabi dasturlarda ishtirok etgan va «Seks v bolshom gorode» va «Odin doma» kabi film va seriallarda rol o‘ynagan.

1988 yilda The Guardian gazetasiga bergan intervyusida u nafaqat Eronga hujum qilish ehtimoli haqida gapirgan, balki Xarg oroliga zarba berishni ham alohida ta’kidlagan. Bu orolni hozirgi harbiy operasiyalarning mumkin bo‘lgan nishonlaridan biri deb hisoblash mumkin.

Uning so‘zlariga ko‘ra, agar Tehron Amerika kemalariga hujum qilsa, u "neft oroliga saboq beradi". Oq uyga kirishidan oldin ham u "Kelishuv san’ati" kitobining taqdimotida "Men aralashaman va nazoratni o‘z qo‘limga olaman" deb e’lon qilgan edi.

Biroq, Trampning Eronga nisbatan pozisiyasi ancha oldin, 1980 yilda shakllana boshlagan. Tarixchilar Charli Laderman va Brendan Simmsning so‘zlariga ko‘ra, bu uning ichki auditoriyaga qaratilgan birinchi tashqi siyosat bayonoti edi. NBC telekanaliga bergan intervyusida u Erondagi garovga olish inqirozini Amerikaning xalqaro mavqeining pasayishining belgisi sifatida ta’riflagan.

Erondagi garovga olish inqirozi 1979 yilda talabalar Tehrondagi AQSh elchixonasini egallab olib, 52 nafar amerikalik diplomatni ikki yil davomida garovda ushlab turganlarida boshlangan. Inqiroz 1981 yil 20 yanvargacha davom etdi.

O‘sha intervyuda Tramp Eron-Iroq urushi haqida ham to‘xtalib, uning to‘liq ko‘lamli mojaroga aylanib ketish xavfi borligini aytdi. Uning fikricha, Qo‘shma Shtatlar mintaqadagi siyosatni shakllantirishda ishtirok etmagan.

Bu qarash keyinchalik uning tashqi siyosatining asosiy tamoyillaridan biriga aylandi. Bir necha yil o‘tgach, 1987 yilda Nyu-Xempshirdagi nutqida Tramp Qo‘shma Shtatlarga "Eronga hujum qilish va uning ba’zi neft konlarini egallash"ni taklif qildi. Bu Tehronning Qo‘shma Shtatlarga nisbatan bosimiga javoban aytilgan edi.

Shuni ta’kidlash kerakki, shunga o‘xshash bayonotlar deyarli qirq yildan keyin uning ritorikasida yana aks etdi.