Қандай қилиб ўн миллиард кишини озиқ-овқат билан таъминлаш мумкин?

Project Syndicate хабар беришича, аср ўртасига бориб дунё аҳолиси сони ўн миллиард кишига етиши кутилар экан, қишлоқ хўжалиги ҳар мавсумда ва барча ҳудудларда камроқ ресурслардан фойдаланган ҳолда кўпроқ маҳсулот ишлаб чиқаришига тўғри келади.

Агар бугун дунё саккиз миллиард кишини боқишда қийналаётган бўлса, 2050 йилга бориб ўн миллиард аҳолини қандай озиқлантирамиз? Аҳоли сони ўсиб бораётган шароитда озиқ-овқат ва нутритив эҳтиёжларни қондириш нафақат озиқ-овқат ишлаб чиқариш ҳажмларини кескин оширишни — деярли тўлиқ ўсимлик манбали маҳсулотлар ҳисобига, — балки ҳеч ким озиқ-овқат хавфсизлиги муаммосига дуч келмаслиги учун уни янада адолатли тақсимлашни ҳам талаб қилади.
Мавжуд озиқ-овқат тизими аллақачон жиддий босим остида қолмоқда. Қарийб 673 миллион киши ҳар кеча оч ҳолда ухлашга мажбур, 2025 йилда эса дунё Ғазо ва Судандаги икки очарчиликка гувоҳ бўлди — ҳар иккаласи ҳам можаролар, иқлимий силкинишлар ва озиқ-овқат нархларининг кескин ошиши оқибатида келиб чиққан. Шу билан бирга, 1,66 миллиард гектар ер майдони деградацияга учраган бўлиб, унинг 60 фоизини қишлоқ хўжалиги ерлари ташкил этади ва бу айнан инсониятни боқиш учун таянаётган амалиётлар натижасидир.
1990–2020 йиллар давомида ўғитлардан фойдаланиш 46 фоизга ошган, пестицидлар қўлланилиши эса икки баравар кўпайган. Шу билан бирга, ўғит таркибидаги озуқа моддаларининг атиги 30–60 фоизи, пестицидларнинг эса 20–70 фоизи самарали ўзлаштирилади; қолган қисми дарёларга ювилиб кетади, тупроқ ҳолатини ёмонлаштиради ёки иссиқхона газлари чиқиндиларининг ортишига сабаб бўлади. Тадқиқотлар шуни кўрсатадики, азотдан фойдаланишни оптималлаштириш ҳосилдорликни 19 фоизгача ошириш ва ўғитлар қўлланилишини 15–19 фоизга қисқартириш имконини беради.