2026 йилги Нобель тинчлик мукофоти Нави Пиллайга берилди

2026 йилги Тинчлик бўйича Нобель мукофоти жанубий африкалик ҳуқуқшунос Наванетем «Нави» Пиллайга берилди.

Норвегия Нобель қўмитаси уни «тинчлик ва халқаро ҳуқуқни илгари суриш йўлидаги саъй-ҳаракатлари учун» мукофотга муносиб деб топди.

85 ёшли Нави Пиллай халқаро ҳуқуқ ва инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш соҳасида кўп йиллик тажрибага эга. У Жанубий Африкада апартеидга қарши чиққан фаолларни ҳимоя қилган, 1995 йилда мамлакат Олий суди судьяси этиб тайинланган.

Кейинчалик у Руанда бўйича Халқаро жиноят трибуналида судья ва президент сифатида ишлаган. Пиллай иштирок этган ишлар халқаро жиноят ҳуқуқи ривожида муҳим ўрин тутган. Хусусан, жинсий зўравонлик ва зўрлаш муайян ҳолатларда инсониятга қарши жиноят ва геноцид таркибига кириши мумкинлиги ҳақидаги ҳуқуқий ёндашувларни шакллантиришда унинг ҳиссаси қайд этилади.

Нави Пиллай кейинчалик Халқаро жиноят суди судьяси бўлган, 2008–2014 йилларда эса БМТнинг Инсон ҳуқуқлари бўйича Олий комиссари лавозимида фаолият юритган. Шунингдек, у 2021–2025 йилларда БМТнинг Фаластин ҳудудлари бўйича мустақил халқаро тергов комиссиясига раҳбарлик қилган.

Айни пайтда Пиллай Халқаро судда Мьянмага нисбатан геноцид айбловлари кўриб чиқилаётган ишда судья сифатида иштирок этмоқда.

Нобель қўмитаси Пиллайнинг халқаро ҳуқуқий тартибни ривожлантиришдаги ўрни, судья сифатидаги принципиаллиги, шахсий дахлсизлиги ва жасоратини алоҳида таъкидлади.

Қўмита баёнотида уруш ва можаролар сони ортиб, халқаро судлар ва ҳуқуқ институтлари сиёсий босимга дуч келаётган бир пайтда низоларни куч ишлатмасдан ҳал этиш учун халқаро ҳуқуқ устуворлиги ҳал қилувчи аҳамиятга эга экани қайд этилди.

2026 йилги Нобель тинчлик мукофотининг пул миқдори 12 миллион швед кронаси, яъни қарийб 1,2 миллион долларни ташкил этади. Мукофот 10 декабр куни Ослода топширилади.